OSBE/ODIHR ka publikuar më 14 maj 2026 opinionin urgjent të ndërmjetëm mbi projektligjin për financimin e partive politike në Shqipëri. Ky dokument, i datuar 30 prill 2026, e vlerëson nismën si hap përpara drejt konsolidimit të rregullimit të të ardhurave, shpenzimeve, raportimit dhe mbikëqyrjes së subjekteve politike.
Projektligji parashikon risi si Platforma Elektronike e Raportimit për të dhëna në kohë reale, kufizime të transaksioneve me para në dorë dhe forcim të rolit të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve (KQZ) në auditim. ODIHR nënvizon se ai modernizon kuadrin ligjor, i cili tani trajtohet në Ligjin për Partitë Politike dhe Kodin Zgjedhor.
Rekomandimet kryesore
ODIHR kërkon masa për të shmangur boshllëqet rregullatore dhe mospërputhjet me Kodin Zgjedhor:
- Ndalim të shprehur të donacioneve në emër të personave të tjerë, deklarim të profesionit, punëdhënësit dhe pronësisë përfituese të kompanive donatore.
- Rregullim të plotë të huave, burimeve, kufijve, garancive dhe shlyerjes së tyre.
- Kritere të qarta për shpërndarjen e financimit publik, përfshirë stimuj për barazinë gjinore dhe pjesëmarrjen e të rinjve, si dhe rregulla për aksesin në mediat publike.
Raportet financiare duhet të publikohen pa vonesa dhe të jenë të aksesueshme për publikun për periudhë të gjatë. Sanksionet duhen bërë proporcionale, si gjoba shumëfish i shumës tejkaluese për donacionet e tepërta, dhe të mbulojnë të gjitha shkeljet.
Fuqizimi i institucioneve
Efektiviteti i ligjit varet nga kapacitetet e KQZ-së, përfshirë burimet njerëzore, financiare dhe hetimore, si dhe mekanizmat e bashkëpunimit me institucione të tjera. ODIHR thekson nevojën për verifikim të ligjshmërisë së donacioneve dhe trajtim të kontributeve të paligjshme.