Ches Black, 101 vjeç, tregon se trupat gjermane e morën nga shtëpia e tij në Varshavë më 1939 dhe se më vonë u detyrua të punonte në ndërtimin e strukturës nëntokësore që u bë Führerbunker në Berlin. Historia e tij u raportua në një intervistë për BBC-në, të cilës i referohen burimet.
Black ishte ende adoleshent kur forcat gjermane dhe sovjetike pushtuan Poloninë. Ai kujton se u nda nga familja dhe u largua me kamion, duke u përshëndetur me miqtë dhe hallën. “Që nga ai moment nuk e pashë më nënën”, tha ai. Black kujtoi gjithashtu se nuk i donin as rusët, as gjermanët.
Puna në Berlin
Pasi u kap nga gjermanët, Black u detyrua të punonte për Organizatën Gjermane të Transportit. Ai u përfshi në fazat e para të ndërtimit të një rrjeti nëntokësor nën kopshtin e Kancelarisë së Vjetër të Rajhut në Berlin. Sipas Euronews Albania, Gazeta Tema dhe Java News, ai qëndroi aty vetëm një ditë, duke transportuar materiale dhe duke shtruar rërë.
Struktura u shndërrua më vonë në Führerbunker, ku Adolf Hitler kaloi pjesën më të madhe të vitit të fundit të luftës. Më 30 prill 1945, Hitleri i dha fund jetës së tij së bashku me Eva Braun. Black tha se nuk e kuptoi rëndësinë e vendit ku kishte punuar deri pas luftës, kur pa fotografitë e bunkerit në një gazetë polake. Sipas Telegrafit, rreth tre milionë polakë u dërguan në Gjermani nga nazistët për punë të detyruar ose në kushte skllavërie.
Arratisja dhe jeta në Britani
Më vonë, gjatë qëndrimit në Itali nën kontrollin gjerman, kamioni me të cilin udhëtonte Black u qëllua me armë zjarri. Ai shfrytëzoi rastin për t’u arratisur dhe kaloi disa ditë pa ushqim e ujë. Partizanët italianë e gjetën dhe e ndihmuan të lidhej me trupat britanike.
Black kujtoi se gjermanët dhe një divizion tankesh angleze qëllonin gjatë ditës, ndërsa natën pushonin. Atëherë, ai dhe grupi i tij u nisën drejt britanikëve.
Pas mbërritjes në Mbretërinë e Bashkuar, Black iu bashkua Korpusit të Dytë Polak, i cili luftonte përkrah forcave britanike. Përfundimi i luftës nuk nënkuptonte kthimin në Poloni, e cila kaloi nën ndikimin dhe kontrollin sovjetik. Black tha se ushtarët polakë kishin luftuar me shpresën për t’u kthyer te familjet, por papritur mbetën pa shtëpi. “Anglia ishte toka jonë e premtuar”, u shpreh ai.
Sipas Telegrafit, pas luftës Black u vendos në një fshat të Oxfordshire-it. Fillimisht punoi në fabrikën e biskotave Huntley and Palmers në Reading, ku takoi rastësisht një ushtar polak me të cilin kishte luftuar në Itali. Më pas punoi në fabrikën e veturave Morris në Oxford.
Duke reflektuar mbi përvojën e tij, Black tha se lufta i mësoi rëndësinë e solidaritetit dhe shoqërisë: “Kur je në betejë, nuk mendon për veten, por për të gjithë”. Ai shtoi se miqtë dhe njerëzit që njihte kanë vdekur dhe se po fillon një jetë të re.