Tova Friedman, 87-vjeçarja e mbijetuar e kampit të përqendrimit Auschwitz, mbajti një fjalim në ceremoninë përkujtimore në Bundestag për fundin e Holokaustit 81 vjet më parë.
Ajo deklaroi: “Unë jam vajza që Hitleri e kishte frikë”. Sipas saj, motoja e diktatorit nazist ishte që të mos mbetej asnjë dëshmitar, por tani ajo flet në emër të gjashtë milionë hebrenjve, zërat e të cilëve u heshtën.
Kërkesë për luftë kundër antisemitizmit
Friedman-i u bëri thirrje deputetëve: “Mos lejoni që antisemitizmi të rritet përsëri”. Ajo theksoi nevojën për përpjekje përmes politikës, arsimit dhe mbrojtjes së qytetarëve hebrenj. “Le të na shtyjë përgjegjësia drejt veprimit. Dhe le të sigurohemi që thënia ‘Kurrë më’ të mos jetë vetëm një slogan, por një angazhim i përhershëm”, u shpreh mes duartrokitjeve.
Vlerësim për Gjermaninë
E mbijetuara, e cila bashkë me nipin e saj përkujton Holokaustin në video të shkurtra në TikTok, vlerësoi angazhimin e Gjermanisë kundër antisemitizmit. “Gjermania e kupton, ndoshta më shumë se çdo vend tjetër, se çfarë ndodh kur urrejtja normalizohet dhe përgjegjësia braktiset.”
Gjermanët kanë përgjegjësi të veçantë për ta luftuar atë në shkolla dhe universitete, në vendin e punës, në internet, në shoqata dhe midis miqve.
Dëshmia e mbijetuarve
Gruaja hebreje, e lindur pranë Danzigut, kërkoi që dëshmitë e mbijetuarve të merren seriozisht. Plagët e vjetra nuk duhen rihapur, por duhet shmangur “humbja e kujtesës”, pasi harresa është e rrezikshme. Numri i mbijetuarve që mund të dëshmojnë po zvogëlohet.
Në ceremoni, Friedman-i u ul në rreshtin e parë pranë Frank-Walter Steinmeier, Presidentit Federal, dhe Stephan Harbarth, Presidentit të Gjykatës Kushtetuese Federale.
Përditësime
Tova Friedman dhe nëna e saj mbijetuan së bashku në Auschwitz, kampin më të madh nazist ku u vranë më shumë se një milion njerëz.