Çështja e dërgimit të vagonëve të ndërmarrjes publike Trainkos për riparim në Zrenjanin të Serbisë ka shkaktuar përplasje të forta politike në Kosovë. Debati u intensifikua pasi Daut Haradinaj nga Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) publikoi dokumente dhe komunikime që dëshmojnë dërgimin e vagonëve në shtetin serb, duke ngritur dyshime për sigurinë dhe bashkëpunimin ndërshtetëror.
Përfshirja e ish-deputetëve dhe reagimi ndaj qeverisë
Ish-deputeti i Lëvizjes Vetëvendosje, Visar Korenica, bëri të ditur se e kishte njoftuar kryeministrin Albin Kurti më 24 maj 2024 lidhur me këtë kontratë, të cilën ai e vlerëson si problematike. Sipas Korenicës, përgjigje nga kryeministri nuk pati asnjëherë. Këto pretendime u mbështetën edhe nga deputetja e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Blerta Deliu-Kodra, e cila akuzoi qeverinë për heshtje dhe ndëshkim ndaj punëtorëve që raportuan rastin.
Reagimi i Ministres Rizvanolli dhe kundërpërgjigjja e Pal Lekajt
Ministrja e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, nuk e mohoi dërgimin e vagonëve në Serbi, por argumentoi se një praktikë e tillë kishte nisur që në vitin 2017. Ajo pretendon se procesi ishte iniciuar nga Qeveria Mustafa dhe ishte përuruar nga ministri i atëhershëm i Infrastrukturës, Pal Lekaj.
Ky pohim nxiti një reagim të ashpër nga Pal Lekaj, i cili ka paralajmëruar padi për shpifje ndaj Rizvanollit. Ai sqaroi se Qeveria Haradinaj u votua më 9 shtator 2017, ndërsa ai vetë detyrën e mori më 11 shtator 2017, duke i cilësuar akuzat si fushatë të orkestruar politike për të mbuluar dështimet aktuale të qeverisë.
Kritika mbi ndërmarrjet publike
Opozita ka ngritur shqetësimin edhe për trajtimin e punëtorëve në Trainkos, të cilët thuhet se po përballen me masa disiplinore pas publikimit të këtyre skandaleve. Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës ka kërkuar përgjegjësi për praninë e ekspertëve nga Serbia brenda hapësirave të ndërmarrjes, ndërsa opinioni publik po ndjek me interes zhvillimet lidhur me këtë kontratë që vlerësohet rreth gjysmë milioni euro.
Përditësime
Ministria e Ekonomisë ka konfirmuar pagesën prej 423 mijë eurosh për riparimin e vagonëve në Serbi. Ndërkohë, ndërmarrja Trainkos ka shkarkuar punonjësin Asdren Ademi, i cili kishte publikuar informacionet mbi këtë procedurë. Opozita, përmes Arben Mustafës (PDK) dhe Daut Haradinajt (AAK), e cilësoi kontratën si dëshmi të patriotizmit të rrejshëm qeveritar. Pal Lekaj hodhi poshtë pretendimet e ministres Artane Rizvanolli, duke sqaruar se dokumentacioni i publikuar i përket mandatit të ministrit Lutfi Zharku, e jo periudhës së tij.
Trainkos sqaroi se kontrata për riparimin e vagonëve është fituar nga kompania vendore Profitech SH.P.K. përmes një tenderi të hapur. Menaxhmenti i ndërmarrjes deklaroi se nuk kishte mekanizëm ligjor për të kontrolluar përzgjedhjen e nënkontraktorëve nga ana e fituesit. Në përgjigje të interesimit, kompania Profitech argumentoi se riparimi i vagonëve ishte i pamundur të realizohej jashtë qytetit të Zrenjaninit. Ndërkohë, Trainkos njoftoi se ka iniciuar një vlerësim të pavarur për të hulumtuar mundësi teknike për riparime në shtete të tjera.
Ministrja e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, ka hedhur poshtë pretendimet për shkarkimin e ndonjë punonjësi në ndërmarrjen Trainkos. Menaxhmenti i Trainkos sqaroi se punonjësi në fjalë ndodhet në procedurë disiplinore për shkelje të detyrave, ndërsa vagonët u dërguan në Serbi pasi kompania e kontraktuar Profitech SH.P.K. e identifikoi atë si të vetmen mundësi teknike për riparim.
Deputeti Burim Ramadani akuzoi zyrtarët shtetërorë për vizita në Serbi pas sulmit në Banjskë, duke ndërlidhur këto udhëtime me kontratën për riparimin e vagonëve. Ministrja e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, iu përgjigj këtyre pretendimeve përmes një video-adresimi, ku sqaroi limitet ligjore të qeverisë për të ndërhyrë në marrëdhëniet kontraktuale të ndërmarrjeve publike me nënkontraktorët e tyre. Ndërkaq, ndërmarrja Trainkos sqaroi se dërgimi i vagonëve në Serbi u bë përmes Maqedonisë së Veriut, pasi kompania fituese Profitech SH.P.K. deklaroi se nuk ekzistonte asnjë alternativë tjetër teknike për kryerjen e shërbimeve të kërkuara.
Ministrja e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, konfirmoi se riparimi i pesë vagonëve të Trainkos është realizuar në punishten 'Šinvoz d.o.o.' në Zrenjanin të Serbisë. Kontrata për këtë shërbim arrin vlerën prej 423 mijë eurosh. Për të parandaluar raste të ngjashme në të ardhmen, Ministria e Ekonomisë po planifikon rishikimin e Ligjit të Prokurimit Publik, me synim ndalimin ligjor të nënkontraktimit me kompani nga Serbia.
Daut Haradinaj publikoi dokumente që konfirmojnë vizitën e një komisioni të Trainkos në Serbi më 7 nëntor 2024, për të testuar vagonët e riparuar. Deputetja Time Kadrijaj akuzoi kryeministrin Albin Kurti për bashkëpunim të drejtpërdrejtë me Serbinë, duke e ndërlidhur këtë angazhim me periudhën pas sulmit në Banjskë. Hetimet zbuluan se kontrata me kompaninë Profitech SH.P.K. është nënshkruar më 2 prill 2024 dhe nuk është publikuar në platformën zyrtare të Prokurimit Publik.