Ministri i Jashtëm i Serbisë, Marko Gjuriq, ka deklaruar se në takimin e zhvilluar me ministrin e ri të Jashtëm të Shqipërisë, Ferit Hoxha, është arritur një marrëveshje në parim për hapjen e zyrave konsullore në Shkodër dhe Bujanoc. Sipas Gjuriq, ky hap synon forcimin e marrëdhënieve mes dy vendeve, duke theksuar se bashkëpunimi rajonal dhe integrimi evropian mbeten prioritete.
Lajmi ka shkaktuar reagime në qarqet politike shqiptare. Ish-ministri i Jashtëm, Ditmir Bushati, ka deklaruar përmes rrjeteve sociale se një hap i tillë do të ishte i gabuar si në planin strategjik, ashtu edhe në atë taktik. Sipas Bushatit, një konsullatë serbe në Shkodër nuk përputhet me realitetin historik dhe demografik, duke krijuar një barazi të pajustifikuar me situatën e shqiptarëve në Luginën e Preshevës.
Edhe deputetja e qarkut të Shkodrës, Marjana Koçeku, ka kërkuar sqarime publike nga ministri Hoxha lidhur me këtë marrëveshje. Ajo theksoi se hapja e një përfaqësie shqiptare në Bujanoc është e nevojshme për shkak të komunitetit të madh shqiptar atje, ndërsa vuri në dyshim nevojën për një konsullatë serbe në Shkodër.
Sipas të dhënave zyrtare të censusit të vitit 2023 në Shqipëri, në qarkun e Shkodrës rezultojnë:
• 584 persona të vetëdeklaruar si serbë
• 511 persona të vetëdeklaruar si malazezë
Nga ana tjetër, në Luginën e Preshevës, e cila përfshin Preshevën, Bujanocin dhe Medvegjën, jetojnë rreth 57.710 shqiptarë, bazuar në regjistrimin zyrtar serb të vitit 2022. Përfaqësues politikë dhe organizata shqiptare, si Youth Initiative for Human Rights (YIHR), kanë shprehur shqetësimin për pasivizimin e adresave të banimit të shqiptarëve në Serbi, duke pretenduar se numri real i popullsisë shqiptare në rajon është më i lartë se shifrat zyrtare të publikuara.
Përditësime
Planet për hapjen e një konsullate serbe në Shkodër kanë nxitur reagime të kundërta në skenën politike shqiptare. Ish-kryeministri Pandeli Majko e cilësoi nismën si të dëmshme për interesat kombëtare, ndërsa analisti Adri Nurellari e lidhi atë me tensionet rajonale, duke përmendur zbulimin e varrit masiv në Zubin Potok dhe pasivizimin e adresave të shqiptarëve në Serbi. Në kuadër të këtyre zhvillimeve, deputetja Albana Vokshi kërkoi dorëheqjen e ministrit Ferit Hoxha, duke vënë në dyshim transparencën e negociatave. Nga ana tjetër, pala serbe e përshkroi takimin ministror si 'konstruktiv', duke theksuar angazhimin për bashkëpunim ekonomik dhe diplomatik.
Ministri i Jashtëm Ferit Hoxha përgënjeshtroi pretendimet për një marrëveshje të finalizuar lidhur me hapjen e konsullatave në Shkodër dhe Bujanoc. Hoxha sqaroi se nuk ekziston një dakordësi zyrtare dhe nënvizoi se koncepti i reciprocitetit shërben si kornizë për mirëkuptimin midis dy shteteve, jo si një barazi mekanike. Ish-kryeministri Pandeli Majko kundërshtoi ashpër paralelizmin mes Shkodrës dhe Bujanocit, duke e cilësuar atë si ironik dhe të dëmshëm për interesat shqiptare. Njëkohësisht, Ministria e Jashtme po përballet me akuza për mungesë transparence, për shkak të mospërputhjeve në versionet zyrtare për takimet e zhvilluara në prill dhe korrik 2026.
Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme, Igli Hasani, konfirmoi përmes platformës X se kërkesa për hapjen e konsullatës në Bujanoc është zyrtarizuar që nga Forumi i Antalias në prill. Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme e argumenton hapjen e një konsullate serbe në Shkodër si një domosdoshmëri diplomatike, bazuar në parimin e reciprocitetit, për të garantuar praninë e shtetit shqiptar në Luginën e Preshevës. Sipas të dhënave demografike, shqiptarët përbëjnë 62% të popullsisë në Bujanoc dhe 94% në Preshevë. Nga ana tjetër, partia Mundësia, nëpërmjet Agron Shehajt, është shprehur kundër këtyre negociatave, duke i lidhur ato me izolimin ndërkombëtar të regjimit të Aleksandër Vuçiçit.
Ministri i Jashtëm i Serbisë, Marko Gjuriq, ka njoftuar zyrtarisht planet për hapjen e një konsullate serbe në Shkodër. Kjo nismë ka nxitur reagime të ndryshme: historiani Ibrahim Gashi ka theksuar se procesi shpërfill dallimet historike dhe gjeopolitike mes reciprocitetit në Luginën e Preshevës dhe kontekstit specifik të Shkodrës, ndërsa ish-deputeti Pandeli Majko e ka cilësuar vendimin si një lëvizje strategjike që tejkalon kornizat e diplomacisë standarde.
Debati për hapjen e një konsullate serbe në Shkodër ka nxitur reagime të ndryshme publike. Analisti Adriatik Riza Dosti e ka kundërshtuar marrëveshjen, duke e cilësuar atë si një rrezik për interesat kombëtare. Në të kundërt, gazetari Berat Buzhala e sheh këtë si një kompromis pragmatik për të mundësuar një prani më të fortë institucionale shqiptare në Luginën e Preshevës. Ndërkaq, Liburn Aliu dhe analisti Latif Mustafa shprehen se debati mbi Shkodrën është pjesë e një strategjie të Marko Gjuriq për të minuar përfaqësimin politik të shqiptarëve në Bujanoc.
Debati mbi hapjen e konsullatave ka nxitur përplasje të reja politike. Deputeti Pandeli Majko ka vënë në dyshim disproporcionin strategjik midis konsullatës së planifikuar në Shkodër dhe nevojës së ngutshme për përfaqësim diplomatik në Luginën e Preshevës. Analisti Berat Buzhala e ka cilësuar hapjen e një përfaqësie në Bujanoc si një domosdoshmëri për rreth 100 mijë shqiptarë të zonës. Ndërkohë, Enver Bytyçi dhe Gazeta Dita kanë shprehur rezerva, duke aluduar për axhenda të fshehta midis kryeministrit Edi Rama dhe presidentit Aleksandër Vuçiç. Në anën tjetër, ministri serb Marko Gjuriq konfirmoi për Radio Beogradin ekzistencën e një marrëveshjeje në parim për këto lëvizje diplomatike.
Deputetja Jorida Tabaku ka kundërshtuar zyrtarisht hapjen e konsullatave, duke theksuar disproporcionin demografik midis 54 serbëve në Shqipëri dhe 61,687 shqiptarëve në Serbi. Në përgjigje të kritikave për mungesë transparence, ministri Ferit Hoxha reagoi në platformën X, duke sqaruar se reciprociteti nuk mund të trajtohet si një 'masë mekanike'. Ndërkohë, deputetja Albana Vokshi ka kërkuar dorëheqjen e ministrit përgjegjës, duke e përshkallëzuar debatin parlamentar mbi këtë çështje.
Analisti Agim Nesho e ka lidhur hapjen e planifikuar të konsullatës serbe në Shkodër me synimet gjeopolitike të Serbisë në rajon, duke kritikuar qëndrimin e qeverisë shqiptare ndaj administratës së Aleksandër Vuçiç. Në këtë kontekst, kritikët i referohen të dhënave zyrtare sipas të cilave mbi 100 mijë serbë kanë vizituar Shqipërinë gjatë vitit 2025, duke argumentuar se forcimi i marrëdhënieve dypalëshe po favorizon interesat strategjike të Serbisë.
Aktivisti Ilir Xhemalaj ka kundërshtuar hapjen e konsullatës serbe në Shkodër, duke e cilësuar këtë iniciativë si një provokim me prapavijë territoriale. Ai kërkon që zbardhja e fatit të 1600 shqiptarëve të zhdukur gjatë luftës të jetë kusht i panegociueshëm në çdo dialog diplomatik me Serbinë. Gjithashtu, Xhemalaj ka kritikuar pretendimet e presidentit serb Aleksandër Vuçiç mbi lahutën, duke i vlerësuar si përpjekje për të cenuar identitetin kulturor shqiptar.
Hapja e konsullatave ndërmjet Shqipërisë dhe Serbisë ka nxitur debate të shumta mbi implikimet gjeopolitike. Eksperti Mazllum Baraliu paralajmëroi se konsullata në Shkodër mund të shërbejë si instrument për shtrirjen e ndikimit serb, ndërsa gazetari Marin Mema e kundërshtoi nismën duke argumentuar mungesën e një komuniteti serb në atë rajon. Nga ana tjetër, publicisti Lis Bukuroca vlerësoi se një konsullatë në Bujanoc do të kishte ndikim të kufizuar pa ndryshime thelbësore në politikën zyrtare të Serbisë. Së fundi, analisti Ermal Peçi ngriti shqetësimin për mungesën e transparencës nga Qeveria e Shqipërisë lidhur me negociatat dhe kushtet e këtij procesi.
Diskutimet për hapjen e konsullatave ndërmjet Shqipërisë dhe Serbisë po ndërlikohen nga shqetësimet mbi sigurinë kombëtare. Raportimet tregojnë një rritje të pranisë së agjencive imobiliare serbe në qytetet bregdetare si Durrës, Vlorë, Sarandë dhe Velipojë. Burime të sigurisë aludojnë se disa nga këto prona mund të shërbejnë si baza operacionale për shërbimin sekret serb, BIA. Paralelisht, tensionet diplomatike janë përshkallëzuar pas deklaratave të ministres Snezana Paunovic, e cila mohoi krimet e luftës dhe akuzoi palën kosovare për spastrim etnik, duke vënë në pikëpyetje sinqeritetin e procesit ndërmjetësues me Tiranën.
Analisti Hysamedin Feraj ka paralajmëruar se hapja e konsullatës serbe në Shkodër nuk synon shërbimet konsullore, por rritjen e ndikimit politik dhe nxitjen e 'serbizimit të mendimit' ndër shqiptarët. Sipas tij, ky proces do të jetë reciprok, ku edhe konsullata shqiptare në Bujanoc do të shërbejë si instrument ndikimi te popullsia lokale, duke ngritur pikëpyetje përtej funksioneve diplomatike të këtyre përfaqësive.
Ministri Ferit Hoxha konfirmoi për Top Channel se qeveria shqiptare mbështet hapjen e një konsullate serbe në Shkodër, duke e cilësuar atë si një hap drejt normalizimit diplomatik. Paralelisht, analisti Ben Andoni e vlerësoi hapjen e një konsullate shqiptare në Bujanoc si një lëvizje pozitive për shqiptarët e Luginës, me kushtin që ajo të drejtohet nga një qytetar i Kosovës. Kjo nismë diplomatike është pjesë e një diskutimi të iniciuar që në vitin 2014.