Diskutimet në Kosovë po përqendrohen te figura e presidentit të ardhshëm, me afatin e Kuvendit për votimin e tij deri më 4 mars. Presidentja aktuale Vjosa Osmani, e cila u zgjodh në 2021 me propozim të Lëvizjes Vetëvendosje (LVV), synon një mandat të dytë, por përballet me kritika për mungesë uniteti.
Visar Ymeri, drejtues i Institutit “Musine Kokalari”, vlerëson se Osmani nuk ka qenë simbol i unitetit politik, veçanërisht gjatë krizës institucionale të 2025-s. Ai thekson se ajo ka anuar disa herë nga LVV-ja e kryeministrit Albin Kurti, duke përfshirë shpalljen e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare më 28 dhjetor. Partitë opozitare e kanë kritikuar presidenten për njëanshmëri në raste të ndryshme.
Në anën tjetër, Osmani është vlerësuar për forcimin e lidhjeve me Perëndimin, sidomos me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Përgjegjësitë kushtetuese të presidentit
Presidenti i Kosovës garanton respektimin e Kushtetutës nga institucionet, është komandant i Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK), ka rol në emërimet e anëtarëve të Gjykatës Kushtetuese dhe emëron shefin e Agjencisë së Kosovës për Inteligjencë (AKI). Ai konsiderohet gjithashtu fytyra e vendit në politikën e jashtme dhe simbol i unitetit politik.
Procedura zgjedhore
Për propozimin e kandidatit në Kuvend nevojiten 30 nënshkrime deputetësh – numër që LVV-ja e plotëson me 57 deputetë. Për zgjedhjen kërkohen 80 vota në dy rundat e para ose 61 vota në rundën e tretë.
LVV-ja nuk e ka propozuar ende Osmanin, pavarësisht mundësive. Sipas Ymerit, kjo mund të ketë arsye specifike.
Përditësime
Izmi Zeka akuzoi Vjosën Osmanin se ka qenë "noterë e kryeministrit Albin Kurti" dhe nuk e ka kryer detyrën kushtetuese.
Zhvillime të tjera:
- LVV sinjalizoi një ditë më parë se nuk e mbështet Osmanin për mandat të dytë.
- Zeka deklaroi se Kurti nuk ka votat e nevojshme dhe nevojitet bashkëpunim me opozitën; propozoi që pozicioni i presidentit t'i takojë opozitës për balancë politike.
- Brenda qeverisë mungon konsensusi për Osmanin.
- Osmani nuk reagoi ndaj 12 shkeljeve të Kushtetutës së Kosovës, duke detyruar Gjykatën Kushtetuese të kthejë ligjet.
Visar Ymeri deklaroi dy arsye kryesore pse LVV nuk propozon Vjosën Osmanin. Arsyeja e parë: ajo nuk ka pranuar ta zëvendësojë Albin Kurtin në marrëdhëniet me SHBA.
Visar Ymeri shtoi arsyen e dytë për mbështetjen ndaj Vjosa Osmanit: një mandat i dytë presidencial do ta bënte më të pavarur në vendimmarrje.
Toby Vogel deklaroi se Osmani shihet si më pragmatike nga zyrtarët e huaj. Ai përmendi fotot e saj me Donald Trump (dy herë) dhe Marco Rubio (disa herë), duke theksuar lidhjet e ngushta me SHBA, të cilat Albin Kurti nuk i ka.
Ymeri rikujtoi se presidentët e mëparshëm – Hashim Thaçi, Ibrahim Rugova, Fatmir Sejdiu dhe Atifete Jahjaga – kishin raporte të mira me SHBA.
Vjosa Osmani ka nisur lobimin për mandat të dytë duke takuar deputetë nga komunitetet jo-serbe.
- Emilija Rexhepi, nënkryetare e Kuvendit nga boshnjakët, e mbështet Osmanin dhe ka biseduar me të.
- Albin Kurti mori pjesë në iftar me grupin multietnik në Prizren para dy netëve, ku u diskutua për presidentin pa emra specifikë.
- Grupi multietnik numëron tani 9 deputetë, përfshirë Veton Berishën.
Opinionisti Idriz Zeqiraj foli për mosmarrëveshjet mes Vjosa Osmanit dhe Albin Kurtit, duke thënë se arsyeja e tyre nuk dihet plotësisht.
Ai kritikoi qëndrimin e mëparshëm shpërfillës dhe të dyzuar të Kurtit ndaj SHBA-së, por vlerësoi reflektimin e tij të fundit.
Përfolje tregojnë marrëveshje të diskutuar në Bruksel dhe Ohër mes Kurtit dhe Vuçiqit, të cilat konsiderohen më të këqija se ajo e 2013-së dhe përfshijnë elemente autonomie, sipas Zeqiraj.