Sot, më 3 maj, shënohet Dita Ndërkombëtare e Lirisë së Shtypit, përvjetori i Deklaratës së Windhoek. Kjo ditë u shpall nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së në dhjetor 1993, pas rekomandimit të Konferencës së Përgjithshme të UNESCO-s.
Dita synon të promovojë lirinë e shprehjes si të drejtë themelore të njeriut dhe të nderon gazetarët që kanë humbur jetën në ushtrimin e profesionit. Ajo shërben si kujtesë për qeveritë që të respektojnë angazhimin ndaj lirisë së shtypit, si dhe si mundësi reflektimi për profesionistët e medias mbi etikën profesionale.
Raporti i UNESCO-s për trendet botërore
Sipas Raportit të UNESCO-s për Trendet Botërore në Lirinë e Shprehjes dhe Zhvillimin e Medias (2022-2025), liria e shprehjes në të gjithë botën ka rënë me 10% që nga viti 2012. Ky regres krahasohet me periudhat më të paqëndrueshme të shekullit të 20-të, si Lufta e Parë Botërore, Lufta e Dytë Botërore dhe Lufta e Ftohtë.
Kushtet e përkeqësuara kanë çuar në rritje prej rreth 63% të vetëcensurës, të nxitur nga frika e hakmarrjes, ngacmimit online, frikësimit gjyqësor dhe presionit ekonomik.
Sfida dhe pasoja
Përgjigjet mbeten të fragmentuara në fushat e politikave, teknologjisë, sigurisë dhe zhvillimit. Dobësimi i gazetarisë së pavarur e ekspozon shoqëritë ndaj dezinformimit, polarizimit, manipulimit dhe dhunës. Kjo situatë theksohet veçanërisht në mjedise ku gati një e treta e popullsisë së botës mbetet jashtë linje, duke kufizuar aksesin e barabartë në informacionin me interes publik.
Dita Ndërkombëtare e Lirisë së Shtypit thekson nevojën për solidaritet dhe mbështetje ndaj medias së lirë, si themel i demokracisë, transparencës dhe llogaridhënies.