Ekspertët e Këshillit të Evropës kanë kritikuar politikat aktuale të paraburgimit në Shqipëri, duke theksuar se shifrat e larta shkelin të drejtën për liri dhe siguri personale. Në dy raporte rreth 60 faqe, të përgatitura nga gjyqtari belg Theo Byl, zëvendësprokurori i Përgjithshëm i Gjykatës së Lartë të Italisë Nicola Lettieri dhe gjyqtari portugez Filipe César Marques, ekspertët propozojnë reforma të menjëhershme. Raportet u prezantuan në një tryezë të organizuar nga Ministria e Drejtësisë në fillim të shkurtit 2026.
Gianluca Esposito, drejtor i Përgjithshëm i të Drejtave të Njeriut dhe Sundimit të Ligjit në Këshillin e Evropës, deklaroi se zgjidhja nuk është ndërtimi i burgjeve të reja, por ndryshimi i politikës penale. Ai theksoi se gjykatat duhet të argumentojnë qartë pse një person mbahet në paraburgim dhe pse masat alternative nuk vlejnë.
Rekomandimet kryesore
Ekspertët propozojnë shtimin e tre paragrafëve në nenin 232 të Kodit të Procedurës Penale, duke kufizuar paraburgimin vetëm te krime me dënim maksimal jo më pak se pesë vjet burg. Nicola Lettieri vuri në dukje mungesën e pragut ligjor aktual, që lejon aplikimin e masës pothuajse për çdo vepër penale.
Rekomandime të tjera përfshijnë:
- Sqarimin e koncepteve si “arsye të rëndësishme” dhe “rrezik i veçantë” sipas standardeve ndërkombëtare.
- Forcimin e arsyetimit gjyqësor dhe zgjatjen e afatit për ankimim nga pesë në dhjetë ditë.
- Kufizimin e kohëzgjatjes maksimale të paraburgimit, me rishikim periodik për të vlerësuar domosdoshmërinë, proporcionalitetin dhe arsyetueshmërinë.
- Heqjen e parashkrimit 6-mujor për kundërshtimin e kohëzgjatjes dhe ekuivalencën midis paraburgimit dhe arrestit në shtëpi.
- Prokurorët të kërkojnë dhe paraqesin prova në favor të personit nën hetim.
Ekspertët insistojnë se paraburgimi duhet të jetë masë e jashtëzakonshme dhe jo rutinë, për të garantuar parashikueshmëri juridike.
Përditësime
Këshilli i Evropës nxjerr në pah se në Shqipëri ka mesatarisht 2 573 persona në paraburgim. Rekomandimet kryesore:
- Kufizim i afateve maksimale në 1 vit për vepra më pak të rënda dhe 2 vite për ato të rënda.
- Heqje e formulimeve ligjore si 'dyshim i arsyeshëm'.
- Lidhje me nenin 55 të Kodit Penal për vepra të ndryshme.
- Vjedhja e thjeshtë nuk meriton paraburgim.