Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko, deklaroi se ekonomia shqiptare rrezikohet nga emigracioni, plakja e popullsisë dhe mungesa e fuqisë punëtore. Ai e bëri këtë deklaratë gjatë prezantimit të Raportit të Tranzicionit të Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) më 27 janar 2026.
Sejko theksoi se këto fenomene strukturore janë identifikuar prej kohësh si sfida përcaktuese për zhvillimin afatgjatë të vendit. Vendi pasqyron tendencat e raportit: plakjen e shpejtë të popullsisë të kombinuar me largimin e të rinjve dhe popullsisë në moshë pune.
Tendencat Demografike
Sipas parashikimeve të Kombve të Bashkuara, këto dinamika pritet të vazhdojnë dhe të intensifikohen, duke çuar në përmbysjen e piramidës demografike. Popullsia ka rënë vazhdimisht, ndërsa mosha mesatare rritet me shpejtësi. Regjistrimi i 2023-s evidenton rreth 2.4 milionë banorë, afërsisht një e tretë më pak se në vitin 1990. Mosha mesatare ka arritur pothuajse 43 vjeç.
Emigracioni, dikur lehtësues për papunësinë, tani paraqitet si sfidë strukturore. Rritja ekonomike e qëndrueshme dhe nivelet e ulëta të papunësisë kanë bërë të dukshme mungesat e fuqisë punëtore në sektorë kyç, me pasoja për bizneset dhe familjet.
Ndikimet Ekonomike
Këto prirje negative ushtrojnë presion mbi produktivitetin, financat publike dhe rritjen afatgjatë. Studimet e Bankës së Shqipërisë tregojnë se ato mund të çojnë në rënie të normave reale të interesit, duke kufizuar efektivitetin e politikës monetare. Sejko propozoi reforma në sistemin e pensioneve dhe investime në tregun e punës për të zbutur këto efekte.
Përditësime
Gent Sejko, guvernatori i Bankës së Shqipërisë, prezantoi Raportin e Tranzicionit për periudhën 2025-2026. Në hyrjen e prezantimit, ai deklaroi: "Është kënaqësi t’ju mirëpres... demografia është forca fondamentale". Banka e Shqipërisë analizon këto çështje prej pothuajse një dekade. Sejko theksoi pikën kthese demografike globale, që ushtron presion mbi produktivitetin dhe financat publike. Ekonomia shqiptare ka treguar përshtatshmëri të lartë, me inflacion të ulët, rritje ekonomike dhe punësim në rritje.
Gent Sejko vuri në dukje:
- Papunësinë në nivele historikisht të ulëta dhe rritjen e produktivitetit krahasuar me periudhën para krizës financiare globale.
- Presionet demografike të kompensuara nga rritja e normës së pjesëmarrjes në tregun e punës për pagat më të larta.
- Se ndryshimet demografike mund të ndërlikojnë dinamikat e inflacionit.
- Gjetjet që gjejnë rezonancë të plotë me raportin e BERZH-it.
Gent Sejko detajoi ndikimet e plakjes së popullsisë: "Redukton kërkesën dhe ofertën agregate, ndryshon modelet e konsumit, ul inovacionin dhe produktivitetin, rrit kostot dhe çmimet, pengon investimet dhe kapacitetin prodhues."
Ekaterina Solovova, drejtoresha e BERZH-së për Shqipërinë, shpalli investime prej 217 milionë euro për 31 projekte, prej të cilave 111 milionë euro për infrastrukturë.
Gent Sejko deklaroi se Shqipëria ka humbur 40% të popullsisë pas viteve 1990, me 23% të të arsimuarve të emigruar. Kostoja e plakjes vlerësohet në 0.28 pikë përqindje, rënie prej 0.53 pikë përqindje krahasuar me dividendin demografik 2000–2023. Për 2024–2050, ndikimi demografik parashikohet –0.3 deri –0.4 pikë përqindje në vit, me Shqipërinë më të ekspozuar në rajon. Ndikimi negativ vazhdon deri në 2050–2100.
Raporti i Tranzicionit të BERZH-së titullohet “Një botë e vjetër, por më e guximshme”.
Sipas tij, shkaqet kryesore të rënies së popullsisë në ekonomitë postkomuniste janë fertiliteti i ulët dhe emigracioni neto.
Emigracioni masiv do të frenojë rritjen ekonomike për të paktën tre dekada pa reforma.