Gjykata Kushtetuese e Kosovës ka publikuar më 4 shkurt 2026 aktgjykimin e plotë lidhur me zgjedhjen e Nenad Rashiq si nënkryetar i Kuvendit nga radhët e komunitetit serb. Ky vendim i Kuvendit, me numër 09-V-071 të datës 10 tetor 2025, u gjet në kundërshtim me paragrafin 4 të nenit 67 të Kushtetutës dhe dispozitat përkatëse të Rregullores së Kuvendit.
Vendimi u mor me 5 vota pro dhe 2 kundër. Gjykata konstatoi se zgjedhja e Rashiq, udhëheqës i partisë Për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë, nuk u bë sipas procedurës kushtetuese, pasi ai nuk u propozua nga shumica e deputetëve të komunitetit serb.
Procedura kushtetuese
Sipas aktgjykimit, kandidati për nënkryetar nga komuniteti serb propozohet nga shumica e deputetëve të këtij komuniteti. Lista Serbe, me 9 deputetë, nuk propozoi emër dhe nuk mori votat e nevojshme, çka çoi në organizimin e një shorti nga kryetari i Kuvendit, Dimal Basha. Gjykata thekson se shorti aktivizohet vetëm në rrethana përjashtimore ose pas refuzimit të propozimit nga shumica e deputetëve serbë.
“Zgjedhja e deputetit z. Nenad Rašić në pozitën e nënkryetarit të Kuvendit nuk ka ardhur si propozim nga shumica e deputetëve nga radhët e komunitetit serb, si dhe nuk ka pasur refuzim për të shfrytëzuar këtë të drejtë nga ana e shumicës së deputetëve nga radhët e komunitetit serb”, thuhet në aktgjykim.
Efektet dhe konteksti
Aktgjykimi nuk ka efekt prapaveprues, bazuar në parimin e sigurisë juridike, dhe zbatohet për procedurat e ardhshme. Gjykata rikujton se Kuvendi konsiderohet i konstituuar pas zgjedhjes së të gjithë nënkryetarëve, brenda 30 ditëve nga shpallja e rezultateve të zgjedhjeve.
Ankesa u paraqit nga Lista Serbe, partia kryesore e serbëve në Kosovë. Ky vendim vjen pas shpërndarjes së Kuvendit të kaluar dhe mbajtjes së zgjedhjeve të reja.
Përditësime
Lista Serbe do të ketë 9 deputetë në legjislaturën e re dhe gëzon mbështetjen e Beogradit.
Gjykata Kushtetuese sqaron: "Procedura për propozimin e nënkryetarëve nga komunitetet e tjera jo-shumicë respektohet sipas rregullave kushtetuese."
Gjykata Kushtetuese sqaron se Lista Serbe mund të propozojë kandidatë pa kufizim brenda 30 ditëve, edhe pas ezaurimit të emrave në tre votime, pa aktivizuar shortin nëse nuk refuzohen.
- Deputetët serbë trajtohen si grup i vetëm, pa dallim partiak; votimi për të njëjtin kandidat deri në tre herë, por procedura përsëritet nëse ezaurohen të gjithë kandidatët.
- Një nga dy nënkryetarët jo-shumicë duhet të jetë nga komuniteti serb.
Elbert Krasniqi, në emër të grupit multietnik (KDTP, VAKAT, NDS, IRDK, PSA, SPO, LPRK), akuzon aktgjykimin për diskriminim dhe favorizim të Listës Serbe.
Gjykata Kushtetuese sqaron kushtet për zgjedhjen e Rashiqit si nënkryetar serb në aktgjykimin e publikuar.
- Zgjedhja kërkon shumicën e votave të të gjithë deputetëve (61 vota).
- Kandidati propozohet me shkrim nga shumica e deputetëve të komunitetit.
- Vlerësimi gjyqësor bazohet në parimet kushtetuese, praktikën gjyqësore dhe Rregulloren e Kuvendit.
Elbert Krasniqi ka lëshuar një deklaratë të detajuar mbi aktgjykimin e Gjykatës Kushtetuese. Ai konfirmoi se kushtet kushtetuese u përmbushën plotësisht dhe votimi për zgjedhjen e Rashiqit ishte legjitim me 71 deputetë. Megjithatë, Krasniqi kritikoi anashkalimin e vullnetit politik, duke thënë se krijon një precedent të rrezikshëm ku përkatësia partiake mbizotëron mbi atë komunitare. «Nëse s’je pjesë e Listës Serbe, e ke të pamundur të zgjidhesh», shtoi ai. Krasniqi bëri thirrje për interpretimin e aktgjykimit në dritën e pasojave për pluralizmin politik.