Gjykata Kushtetuese e Kosovës ka marrë vendim më 28 janar 2026 në rastin KO325/25, duke konstatuar se zgjedhja e Nenad Rashiqit si nënkryetar i Kuvendit nga radhët e komunitetit serb, më 10 tetor 2025, nuk është në përputhje me paragrafin 4 të nenit 67 të Kushtetutës dhe dispozitat përkatëse të Rregullores së Kuvendit.
Ankesa u parashtrua nga Igor Simić dhe 9 deputetë të tjerë të Listës Serbe, partia me numrin më të madh deputetësh nga komuniteti serb (9 deputetë). Gjykata, me 5 vota për dhe 2 kundër, vlerësoi se e drejta e propozimit për nënkryetar i takon shumicës së deputetëve të komunitetit përkatës. Rashiqi nuk erdhi si propozim nga kjo shumicë, ndërsa mekanizmat debllokues, si votimi i përsëritur deri në tre herë dhe shorti, nuk u aplikuan sipas frymës kushtetuese.
Arsyetimi i Gjykatës
Gjykata theksoi se këto mekanizma shërbejnë vetëm në rrethana përjashtimore, për të mundësuar konstituimin e Kuvendit brenda 30 ditëve kushtetuese. Përdorimi i tyre nuk mund të lejojë shumicën parlamentare të zgjedhë përfaqësuesin e një komuniteti joshumicë pa propozim nga deputetët e atij komuniteti, pasi kjo anashkalon garancitë procedurale. Gjykata deklaroi kërkesën të pranueshme me 6 vota për dhe 1 kundër, ndërsa refuzoi njëzëri masën e përkohshme.
Bazuar në parimin e sigurisë juridike, aktgjykimi, me 5 vota për dhe 2 kundër, nuk ka efekt prapaveprues në rrethanat konkrete. Kjo dobi për legjislaturën e re, ku Lista Serbe pritet të ketë 9 deputetë dhe Rashiqi një, duke i dhënë asaj të drejtën e propozimit.
Procedura ndodhi pasi kandidatët e Listës Serbe nuk morën votat e nevojshme pas tre votimeve, e çuar në short ku u zgjodh Rashiqi nga partia Për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë.
Përditësime
Dimal Basha, kryetar i Kuvendit, procedoi shortin fillimisht mes 9 deputetëve të Listës Serbe (pa vota të mjaftueshme), pastaj me Rashiqin, sipas Gjykatës Kushtetuese.
Gjykata konstatoi se Lista Serbe luajti rol bllokues në konstituimin e Kuvendit, duke theksuar 'zbatimin e mekanizmave debllokues' dhe 'anashkalimin e garancive kushtetuese'.
Dimal Basha ka reaguar në Facebook kundër vendimit të Gjykatës Kushtetuese, duke pretenduar se gjykata nuk ka mandat për të interpretuar Rregulloren e Kuvendit. Sipas tij, procedura ishte në përputhje me Kushtetutën.
RTSH ka dhënë detaje procedurale:
- Seanca ishte vazhdim i asaj të 15 prillit 2025.
- Propozimet fillestare përfshinin Slavko Simiq dhe 8 të tjerë nga Lista Serbe, të cilat dështuan.
- Rashiqi u propozua si deputeti i vetëm i mbetur, por u refuzua nga shumica serbe.
- Votimi: 71 për, 9 kundër, 24 abstenime.
Lista Serbe parashtroi ankesën në Gjykatën Kushtetuese më 16 tetor 2025.
Sipas aktgjykimit të mëparshëm, Dimal Basha shpalli Kuvendin të konstituuar pa zgjedhjen e nënkryetarit të pestë nga komuniteti serb.
Gjykata Kushtetuese konstatoi se Kuvendi nuk ishte konstituuar dhe kërkoi zgjedhjen për të hapur rrugën drejt formimit të Qeverisë.
Kadri Kryeziu, ish-gjyqtar i Gjykatës Kushtetuese, deklaroi se çështja e zgjedhjes së Rashiqit është tani politike, jo ligjore, me rrezik bllokade institucionale nëse nuk arrihet marrëveshje.
Zhvillime të tjera:
- Vullnet Bugajku i IDK-së paralajmëroi se Vetëvendosje mund ta interpretojë gabimisht vendimin e Gjykatës Kushtetuese, si në 56 seancat e mëparshme.
- Lista Serbe refuzoi të propozojë Rashiqin dhe e konsideroi atë të mbështetur nga Albin Kurti.
Melos Kolshi nga Instituti i Kosovës për Drejtësi deklaroi se deputetët nuk kanë alternativë tjetër veçse ta mbështesin kandidatin e propozuar nga Lista Serbe.
Zhvillime të tjera:
- Njohësit e çështjes e cilësuan reagimin e Dimal Bashës ndaj vendimit si cenim të sundimit të ligjit.
- Lëvizja Vetëvendosje kundërshton zgjedhjen e një nënkryetari nga Lista Serbe në legjislaturën e re.
Naim Jakaj nga Instituti i Kosovës për Drejtësi deklaroi se votimi i detyrueshëm i deputetit serb cenon sundimin e ligjit dhe aplikimin për Këshillin e Evropës. Ai kritikoi qëndrimin e Dimal Bashës si shkelje të këtyre parimeve.
Lëvizja Vetëvendosje njoftonte se mbështet Nenad Rashiqin vetëm si propozim nga shumica serbe (Lista Serbe). Partia paralajmëroi shkelje kushtetuese nëse nuk zbatohet vendimi i Gjykatës Kushtetuese.
Gëzim Shala nga Instituti i Kosovës për Drejtësi komentoi interpretimin e rregullores nga kryetari i Kuvendit dhe rolin e Gjykatës Kushtetuese.
Instituti Demokratik i Kosovës vlerëson se aktgjykimi rikonfirmon propozuesin nga komuniteti serb, pa shfuqizuar mekanizmat e deblokimit.
- Juristi Skënder Musliu nga Belgjika e quajti aktgjykimin jokonsistent, politik dhe antikushtetues, pasi Kushtetuta nuk specifikon zgjedhje nga Lista Serbe.
- Ankesa i referohet sabotimit të PLAN-it dhe Listës Serbe vitin e kaluar.