Aleksandër Vuçiç humbi zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 25 tetorit, pas gati dy vjetësh mobilizimi të udhëhequr nga studentët në Serbi. Lëvizja u zgjerua gradualisht përtej universiteteve dhe u bë një nga lëvizjet qytetare më të gjera në historinë postkomuniste të vendit, sipas artikujve të publikuar nga Kallxo, Politiko dhe Vox News.
Protestat nisën kundër korrupsionit dhe pandëshkueshmërisë, por u shndërruan në kundërshtim më të gjerë ndaj një sistemi politik që, sipas artikujve, e përdorte frikën, patronazhin dhe kapjen e institucioneve si mjete qeverisjeje. Studentët i dhanë lëvizjes autoritet moral, disiplinë organizative dhe një gjuhë të llogaridhënies. Ajo bashkoi mësues, fermerë, profesionistë, aktivistë vendorë dhe qytetarë në qytete e qendra të vogla në të gjithë vendin.
Modeli i qeverisjes
Artikujt përshkruajnë autokracinë serbe si një rrjet kontrolli mbi paranë, median, shërbimet e sigurisë dhe institucionet publike. Në Serbi, administrata, ndërmarrjet publike, gjyqësori, mediat dhe organet kushtetuese u shndërruan gradualisht në zgjatime të Partisë Progresiste Serbe (SNS) dhe të udhëheqësit të saj.
Sistemi, sipas burimeve, mbështetej në tri shtylla: dobësimin e ndarjes së pushteteve dhe zbatimin përzgjedhës të ligjit; përdorimin e kontratave publike, licencave, emërimeve dhe burimeve shtetërore për të shpërblyer besnikërinë; si dhe kontrollin politik të mediave. Vëzhgues ndërkombëtarë dokumentuan përdorimin e burimeve të ndërmarrjeve publike në fushatën e SNS-së. Dhjetëra televizione, kryesisht media rajonale, transmetuan fjalimet e Vuçiçit të plota gjatë orëve kryesore.
Përplasjet me protestuesit
Burimet raportojnë se, kur pushteti u përball me lëvizjen studentore, pati sulme nga persona të maskuar dhe mosveprim të policisë. Sipas Vox News, në Valjevë grupe të maskuara proqeveritare dëmtuan kafene të lidhura me lëvizjen protestuese dhe sulmuan qytetarë që e mbështesnin atë. Në Novi Pazar, persona të maskuar hynë në Universitetin Shtetëror dhe dëbuan me dhunë studentët që protestonin brenda ndërtesës.
Artikujt e paraqesin humbjen e Vuçiçit si refuzim politik të modelit të qeverisjes që ai ndërtoi gjatë më shumë se një dekade. Kur protestat morën hov në vitin 2025, Vuçiç premtoi se do t’i mundte dhe se do të shkruante një libër për mënyrën e mposhtjes së “revolucioneve me ngjyrë”, me një aludim ndaj Maidanit ukrainas.