Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) kërkon hetim të menjëhershëm, të plotë, të pavarur dhe efektiv për vrasjen e Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës, si dhe për veprimet dhe mosveprimet e institucioneve që e kishin trajtuar rastin.
Sipas të dhënave të bëra publike, Zekaj kishte kërkuar ndihmë nga institucionet dhe, pak para vrasjes, ishte trajtuar nga Policia si viktimë e dhunës në familje. IKD vlerëson se këto rrethana ngrenë dyshime serioze për dështime të mundshme në mbrojtjen e jetës së saj.
Organizata kërkon që hetimi të përfshijë Policinë, Prokurorinë, Gjykatën, Qendrën për Punë Sociale, mekanizmat për mbrojtjen e viktimave dhe çdo institucion tjetër të përfshirë. Sipas IKD-së, duhet të përcaktohet çfarë informacioni kishte secili institucion, si u vlerësua rreziku ndaj viktimës dhe nëse u morën masat e arsyeshme për parandalimin e tij. IKD thekson se vlerësimi i rrezikut në rastet e dhunës në familje duhet të jetë proaktiv, gjithëpërfshirës dhe i dokumentuar, duke marrë parasysh historikun e dhunës, kërcënimet, përshkallëzimin e sjelljeve të dhunshme, rrethanat familjare dhe mundësinë e rrezikut nga persona të tjerë të përfshirë.
IKD kërkon që pretendimet për lëshime të zyrtarëve përgjegjës të shqyrtohen nga mekanizmat kompetentë, me paanshmëri, profesionalizëm dhe shmangien e konfliktit të interesit. Nëse konstatohen shkelje, organizata kërkon masa konkrete penale, disiplinore dhe administrative.
IKD u bëri thirrje Qeverisë dhe Kuvendit të Kosovës të ndërmarrin hapa konkretë për Vettingun në sistemin prokurorial dhe gjyqësor. Sipas komunikatës së cituar nga Betimi për Drejtësi, organizata kërkon nisjen e procesit për miratimin e amendamentit kushtetues, miratimin e legjislacionit përkatës dhe hartimin e një plani me afate të qarta, përgjegjësi institucionale dhe veprime të matshme. IKD thekson se pritja për Vettingun nuk duhet të pengojë llogaridhënien në raste konkrete.
Organizata kërkon gjithashtu masa më efektive për mbrojtjen e grave nga dhuna në familje dhe i ka kërkuar Ministrisë së Drejtësisë të rishikojë legjislacionin penal për vrasjet e grave, përfshirë mundësinë e njohjes së shprehur të femicidit.
Përmes Qendrës për Ndihmë Juridike Falas, IKD është shprehur e gatshme t’i ofrojë familjes së Zekajt këshillim dhe përfaqësim juridik pa pagesë, ose të mbështesë avokatin e angazhuar nga familja. Ndihma synon edhe shqyrtimin e mundësisë për të kërkuar përgjegjësi të shtetit për cenimin e mundshëm të së drejtës për jetë.