Përfaqësuesja e Lartë e Bashkimit Evropian për Politikën e Jashtme, Kaja Kallas, u bëri thirrje vendeve anëtare që mosmarrëveshjet dypalëshe të mos kushtëzojnë procesin e zgjerimit të BE-së. Ajo foli në Bruksel më 15 tetor, përpara takimit të Këshillit Evropian, pasi Kroacia u kishte paraqitur vendeve anëtare një dokument me tetë kërkesa ndaj Malit të Zi.
“Është shumë e rëndësishme që të mos e trajtojmë procesin e zgjerimit si një çështje dypalëshe”, tha Kallas. Ajo shtoi se Evropa është një kontinent i vogël dhe se vendet duhet të jenë më të forta së bashku. Zagrebi argumenton se çështjet e pazgjidhura lidhen me të drejtat e njeriut, drejtësinë dhe marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë.
Tetë kërkesat e Kroacisë
Sipas dokumentit, gjashtë nga kërkesat lidhen me krimet e luftës, të drejtat themelore dhe çështje të tjera që burojnë nga konfliktet e viteve 1990. Dy të tjerat kanë të bëjnë me trashëgiminë e ish-Jugosllavisë dhe mosmarrëveshjet kufitare. Kroacia kërkon dëmshpërblim për më shumë se 300 shtetas kroatë të mbajtur në kampin e të burgosurve të Morinjit, në Mal të Zi, nga tetori 1991 deri në gusht 1992. Ajo kërkon gjithashtu që pllaka përkujtimore në ish-kamp të mbetet e dukshme.
Kërkesat përfshijnë edhe ndryshimin e emrit të pishinës në Kotor, që mban emrin e ish-lojtarit të vaterpolit Zoran Gopçeviç. Sipas autoriteteve kroate, ai kishte shërbyer si rojë në kampin e Morinjit. Zagrebi kërkon bashkëpunimin e autoriteteve malazeze për zbardhjen e fatit të 14 shtetasve kroatë të zhdukur, si dhe ndjekjen penale të krimeve të luftës, përfshirë rastet që lidhen me përgjegjësinë e eprorëve për veprimet e vartësve të tyre.
Kroacia kërkon zgjidhjen e pretendimeve pronësore të familjeve kroate, përfshirë 51 familje nga Tivati dhe familje të tjera në zonën e Gjirit të Kotorrit. Ajo kërkon gjithashtu kthimin e anijes shkollore Jadran, të cilën e konsideron pronë të saj në bazë të marrëveshjeve për trashëgiminë e ish-Jugosllavisë, si dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve për kufirin tokësor dhe detar.
Negociatat e Malit të Zi
Mali i Zi ka mbyllur përkohësisht 21 nga 33 kapitujt e negociatave, pasi përmbylli tri fusha: statistikat, politikat ekonomike dhe punësimin. Vendi synon të bëhet anëtari i 28-të i BE-së në vitin 2028. Kroacia po pengon përparimin në disa fusha, përfshirë transportin, politikën e jashtme, të drejtat themelore, drejtësinë, lirinë dhe sigurinë. Vendimet kryesore në procesin e anëtarësimit kërkojnë miratimin e të gjitha vendeve anëtare, ndaj kundërshtimi i Zagrebit mund të ngadalësojë negociatat.