Pas gjashtë muajsh nga fillimi i sulmeve ajrore amerikane dhe izraelite, konflikti në Iran mbetet i pazgjidhur. Megjithëse kapacitetet ushtarake iraniane kanë pësuar dëme të konsiderueshme, ndikimi i Teheranit mbi Ngushticën e Hormuzit vazhdon të mbetet një sfidë për transportin global detar dhe tregjet e energjisë.
Sipas ekspertëve të intervistuar nga Radio Evropa e Lirë, faza e ardhshme e konfliktit do të varet nga katër çështje kryesore: qëndrueshmëria e Iranit përballë presionit ekonomik, roli i diplomacisë për të krijuar një marrëveshje, kontrolli mbi Hormuzin dhe mundësia e mbështetjes së Iranit nga Rusia dhe Kina për rindërtim.
Ofensiva ekonomike dhe presioni i brendshëm
Zëvendësadmirali në pension Robert Harward, ish-zëvendëskomandant i Komandës Qendrore të SHBA-së, vlerëson se koha është faktori kritik për qeverinë iraniane. Presioni ekonomik, i cili pritet të rritet me afrimin e dimrit, mund të shndërrohet në një kërcënim të brendshëm nëse shteti e ka të pamundur të financojë Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) dhe milicinë Basij, ose nëse qytetarët përballen me mungesa të artikujve bazë.
Në lidhje me këtë, sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, njoftoi më 24 gusht një "ofensivë ekonomike". Kjo temë pritet të diskutohet në takimin e ministrave të Financave të G20-ës në Ashevill, Karolina e Veriut, më 31 gusht dhe 1 shtator.
Roli i Kinës dhe diplomacia ushtarake
Elaine Dezenski nga Fondacioni për Mbrojtjen e Demokracive thekson se Kina është një akter kyç, pasi importon rreth 80 për qind të naftës iraniane. Ndonëse kjo sasi përbën rreth 12-13 për qind të importeve kineze, çdo ndërprerje e blerjeve do të kishte ndikim të madh. Transaksionet në juanë po përdoren si përpjekje për të dobësuar rolin e dollarit amerikan.
Në rrafshin ushtarak, sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, vlerësoi në qershor se baza industriale mbrojtëse e Iranit është dëmtuar në masën 80-90 për qind. Presidenti Donald Trump ka deklaruar shkatërrimin e rreth 82 deri në 90 për qind të kapaciteteve raketore, megjithatë forcat iraniane mbeten aktive në Ngushticën e Hormuzit.
Përditësime
Zëvendësadmirali në pension Robert Harward vlerëson se koha mbetet faktori kritik për qëndrueshmërinë e regjimit iranian. Presioni ekonomik rrezikon aftësinë e Teheranit për të financuar Trupën e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) dhe milicinë Basij. Autoritetet konfirmuan shtypjen e dhunshme të protestave masive gjatë dhjetorit dhe janarit, ku humbën jetën mijëra qytetarë.
Presidenti iranian Masud Pezeshkian deklaroi sot se hapja e plotë e Ngushticës së Hormuzit është e kushtëzuar me heqjen e bllokadës detare dhe të sanksioneve amerikane. Teherani ka krijuar një mirëkuptim me Omanin për të vendosur një kornizë të re lundrimi, ndërsa kërkon bashkëpunim rajonal për sigurinë detare. Pezeshkian raportoi se sanksionet e SHBA-së kanë shkaktuar rënie të importeve dhe eksporteve iraniane me 25 deri në 35 për qind.
Konflikti ka hyrë në një fazë të re të përshkallëzuar pas zhvillimeve të mesit të korrikut. SHBA ka rikthyer bllokadën e plotë ushtarake mbi të gjitha portet iraniane. Ky zhvillim pason një kronologji prej katër aktesh të dallueshme: fillimin e armiqësive më 28 shkurt, armëpushimin e 7 prillit, nënshkrimin e memorandumit mes Presidentit Donald Trump dhe Presidentit Masud Pezeshkian më 17 qershor, dhe rikthimin e tensioneve intensive këtë muaj.