Irani po përballet me protesta të fuqishme kundër regjimit të Ajatollahëve, duke hapur mundësinë e një tranzicioni pushteti për herë të parë që nga viti 1979. Ekspertët vlerësojnë katër skenarë të mundshëm për të ardhmen e vendit, nëse lideri suprem Ali Khamenei largohet nga skena politike. Këto analiza vijnë nga burime si Corriere della Sera dhe ekspertë të Institutit Carnegie Endowment for International Peace.
Regjimi shiit ka mbijetuar për 47 vjet duke u mbështetur në terror dhe shtypje. Pas revolucionit të 1979-ës, marksistët dhe komunistët, të mbështetur nga e majta perëndimore, u bashkuan me revolucionin kundër Shahut pro-amerikan, por u bënë viktimat e para të teokracisë: të dënuar me vdekje ose të torturuar në burgje. Gratë u përballën me rregulla më retrograde, universitetet kufizuan shkencën perëndimore, muzika u ndalua për të rinjtë, ndërsa minoritetet etnike, artistët dhe intelektualët u persekutuan. Sloganet e regjimit, si "vdekje Izraelit" dhe "vdekje Amerikës", nuk u shoqëruan me vizion pozitiv për popullin iranian, siç thekson eksperti Karim Sadjadpour.
Mbështetja nga Rusia dhe Kina ka ndihmuar regjimin të mbijetojë, duke dobësuar ndikimin perëndimor. Gjithashtu, ai ka mbajtur fuqi rajonale përmes milicive si Hamasi, Hezbollahu dhe Huthët, duke konkurruar me Arabinë Saudite. Megjithatë, ekonomia është në kolaps dhe represioni vazhdon, duke nxitur protesta të reja.
Në planin ushtarak, tensionet me Izraelin rriten. Tel Avivi ka ngritur gatishmërinë e forcave ajrore, duke u përgatitur për përgjigje iraniane në rast sulmi. Gjatë Luftës së 12 Ditëve në qershor, sistemi Iron Dome nuk e ndaloi plotësisht sulmet raketore. Teherani pretendon se nuk ka përdorur arsenalin e plotë, ndërsa Rusia thuhet se ka furnizuar municione balistike dhe sisteme kundërajrore. Po ashtu, arsenali i Hezbollahut në Liban studiohet nga Mossad dhe CIA për të vlerësuar forcën e tij.
Në SHBA, Pentagoni ka paraqitur opsione Shtëpisë së Bardhë për të mbështetur protestuesit, në vijë me premtimin e Donald Trump për ndihmë ndaj atyre që kërkojnë liri. Sekretari i Shtetit Marco Rubio ka telefonuar kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu për koordinim. CIA paralajmëron se regjimi mbetet i qëndrueshëm, duke e bërë çdo ndërhyrje të rrezikshme.
Përditësime
Korpus i Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) mbështet stabilitetin e regjimit me 300-500 mijë anëtarë të trajnuar mirë. Vetëm rreth 13 milionë iranianë, më pak se 20% e popullsisë, mbështesin qeverinë aktuale. Analistët vlerësojnë se regjimi mbetet i qëndrueshëm pa çarje të brendshme ose udhëheqës opozitarë të dukshëm, ndryshe nga situata në Siria. Për një ndryshim të vërtetë, nevojitet çarje e brendshme ose angazhim i drejtpërdrejtë nga Shtetet e Bashkuara. Skenarë potencialë përfshijnë largimin e mbështetjes së IRGC-së për presidentin Masoud Pezeshkian ose zëvendësimin e Ajatollah Ali Khamenei-s me një udhëheqës të ri.
Autoritetet iraniane raportuan një valë të re protestash në Teheran dhe qytete të tjera, me qindra vdekje të konfirmuara sipas Human Rights Watch. Protestat shpërthyen pas arrestimeve të fundit, duke vazhduar ciklin e krizave të 17 viteve pa rënie të regjimit të Ajatollahëve. Analistët e Council on Foreign Relations skicuan skenarë për ndërhyrje ushtarake nga SHBA, duke përfshirë sulme ajrore nëse Donald Trump urdhëron veprim pas zgjedhjeve të ardhshme. Mekanizmat e sigurisë së regjimit përfshijnë rrjete informatorësh, mbikëqyrje komunikimesh, kontroll online dhe forca paraushtarake të IRGC. Strategjia e tyre e "parandalimit përmes frikës" përdor dhunë ekstreme, arrestime masive dhe torturë, sipas raportit të fundit të Amnesty International.