Komisioni për Kulturën, Turizmin dhe Diasporën, nën kryesimin e Ina Zhupa, zhvilloi më 10 shkurt 2026 një seancë dëgjimore për ndryshimet në ligjin "Për librin në Republikën e Shqipërisë". Në seancë morën pjesë Petrit Ymeri, kryetar i Shoqatës së Botuesve Shqiptarë, Bujar Hudhri, Arlinda Dudaj, drejtoresha e Qendrës Kombëtare të Librit dhe Leximit Alda Bardhyli ose Esmeralda Bardhyli, si dhe përfaqësues të tjerë.
Ina Zhupa u shpreh se diskutimet do të zhvillohen pa ngarkesë politike dhe do të akomodojnë sugjerimet. Komisioni parashikon katër seanca dëgjimore: me botuesit, përkthyesit, shkrimtarët dhe librarët, për të kuptuar gjendjen e tregut.
Kërkesat e botuesve
Botuesit vlerësuan se ligji aktual i vitit 2006 nuk përputhet me zhvillimet teknologjike, sidomos për librin digjital. Petrit Ymeri kërkoi pavarësi për Qendrën Kombëtare të Librit dhe Leximit nga ministria, mbledhje vjetore të Këshillit Kombëtar të Librit dhe Leximit, si dhe dorëzim vetëm të tre kopjeve të botimeve në Bibliotekën Kombëtare, jo pesë.
Bujar Hudhri cilësoi situatën e librit shqip dramatike për shkak të mungesës së interesit shtetëror, bibliotekave të rrënuara dhe TVSH-së 6%, që ul leximin. Ai kërkoi TVSH zero dhe mbështetje direkte. Petrit Ymeri theksoi se tirazhet e vogla dhe kostot e larta pengojnë tregun, ndërsa Elda Vela kërkoi prani më të madhe të librit në shkolla. Arlinda Dudaj vuri në dukje mungesën e fondeve për bibliotekat vendore dhe nevojën për projekte reale.
Aspektet financiare dhe qëllimet
Projektligji nuk krijon detyrime të reja financiare, por riorganizim të fondeve ekzistuese për përdorim më efikas. Drejtoresha e Politikave për Artin dhe Kulturën, Irena Prici, njoftoi se buxheti i Qendrës Kombëtare të Librit dhe Leximit për vitin 2026 u dyfishua nga 10 milionë në 20 milionë lekë të reja, duke dhënë prioritet krijimtarisë shqipe.
Qëllimet përfshijnë rritjen e leximit, mbështetje për autorët dhe botuesit, akses për personat me aftësi të kufizuara, si dhe përputhje me standardet evropiane. Petrit Ymeri vlerësoi anëtarësimin e Shqipërisë në rrjetin Creative Europe, që ka mundësuar projekte për botuesit.
Përditësime
Komisioni për Kulturën, në seancën dëgjimore për ndryshimet në ligjin e librit, dëgjoi se mungon prej 12 vjetësh një institucion ekzekutiv i posaçëm për librin në ministrinë e linjës.
Botuesit shqiptarë kanë fituar dhjetëra projekte në rrjetin Creative Europe që prej 2014.
Në seancën dëgjimore të Komisionit për Kulturën për ndryshimet në ligjin e librit, ekspertët shprehën kritika ndaj projektligjit.
- Petrit Ymeri: "Dorëzimi i librit elektronik, ti varësh ujkut mëlçitë në qafë. [...] ligji nuk njeh botuesin si subjekt".
- Bujar Hudhri kritikoi Bibliotekën Kombëtare, duke kërkuar "arkë bananesh" dhe duke e krahasuar me Institutin Italian të Kulturës në "Italia fashiste".
- Arlinda Dudaj kritikoi kurrikulat shkollore: "Lista e letërsisë së rekomanduar është ku thërret qameti".
- Ina Zhupa theksoi çmimet e larta të librit prej 15-25 mijë lekë të vjetra dhe TVSH-në.