Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, bëri të ditur se Bashkimi Evropian ka miratuar projekte strategjike për vendin në vlerë totale prej 206.4 milionë euro. Lajmi u konfirmua pas njoftimit zyrtar të datës 7 korrik, ku Komiteti i Instrumentit të Asistencës së Para-Anëtarësimit (IPA) miratoi pakon e projekteve për vitet 2026 dhe 2027.
Sipas njoftimit, fondet janë ndarë në dy kategori kryesore:
• 180.5 milionë euro nga programet IPA 2026-2027.
• 25.9 milionë euro përmes tre granteve të Kornizës Investuese për Ballkanin Perëndimor (WBIF).
Destinacioni i fondeve IPA
Mjetet financiare nga programet IPA do të orientohen në gjashtë fusha prioritare:
• Mjedisi dhe klima: 44 milionë euro
• Energjia: 34.5 milionë euro
• Konkurrueshmëria, arsimi dhe punësimi: 31.8 milionë euro
• Menaxhimi i kufijve dhe migrimi: 30.5 milionë euro
• Qeverisja e mirë dhe përafrimi me BE: 24.7 milionë euro
• Sundimi i ligjit: 15 milionë euro
Investimet infrastrukturore nga WBIF
Grantet nga WBIF do të mbështesin projekte të rëndësishme infrastrukturore, si asistencën teknike për Hidrosistemin Ibër-Lepenc dhe segmentin e autostradës Qafë e Duhlës–Banullë. Gjithashtu, është parashikuar një grant investues prej 24.3 milionë euro për ndërtimin e impiantit të trajtimit të ujërave të zeza në Podujevë, në bashkëpunim me Bankën Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH).
Zbatimi i këtyre projekteve do të fillojë pas miratimit nga Komisioni Evropian dhe nënshkrimit e ratifikimit të Marrëveshjes Financiare nga Kuvendi i Kosovës. Rreth gjysma e këtyre fondeve pritet të investohet në infrastrukturë, ndërsa projektet do të realizohen përmes bashkëfinancimit me institucionet vendore dhe partnerët ndërkombëtarë.
Përditësime
Bashkimi Evropian ka miratuar ndarjen e 206.4 milionë eurove për Kosovën, duke e çuar vlerën totale të ndihmës në 1.41 miliardë euro që nga viti 2007. Ky investim pason programet IPA I dhe IPA II, përmes të cilave Kosova përfitoi 1.21 miliardë euro gjatë periudhës 2007-2022. Fondet e reja përkojnë me procesin e konstituimit të Kuvendit të ri, pas zgjedhjeve të mbajtura më 7 qershor.
Ministrja në detyrë, Fitore Pacolli, njoftoi alokimin e 44 milionë eurove nga fondet e Bashkimit Evropian për projekte mjedisore. Këto mjete do të dedikohen për menaxhimin e integruar të mbeturinave, mbrojtjen e lumenjve dhe parandalimin e rreziqeve nga vërshimet.
Qeveria e Kosovës rrezikon humbjen e 206.4 milionë eurove nga Plani i Rritjes i Bashkimit Evropian, nëse dështon në përmbushjen e kritereve të reformave të kërkuara. Zhvillimet kryesore përfshijnë:
- Vonesat në zbatimin e reformave për shkak të krizës politike, që po pengojnë përthithjen e fondeve.
- Bllokimin e pjesshëm të mjeteve të IPA 2026-2027 si pasojë e masave ndëshkuese të vazhdueshme të Bashkimit Evropian ndaj Kosovës.