Samiti i tetë Digjital i Ballkanit Perëndimor përfundoi më 15 tetor në Herceg Novi të Malit të Zi, pas dy ditësh diskutimesh për transformimin digjital rajonal dhe integrimin në Tregun e Vetëm Digjital të Bashkimit Evropian. Në takim morën pjesë përfaqësues të Gjashtëshes së Ballkanit Perëndimor, institucioneve të BE-së, organizatave ndërkombëtare dhe industrisë digjitale.
Samiti u organizua nga Ministria e Administratës Publike e Malit të Zi, nën kujdesin e qeverisë së vendit, në partneritet me Këshillin për Bashkëpunim Rajonal (RCC), Bashkimin Evropian dhe partnerë të tjerë rajonalë e ndërkombëtarë, në kuadër të kryesimit malazez të Procesit të Berlinit për vitin 2026.
Në samit u mirëprit Udhërrëfyesi për Inteligjencën Artificiale për Gjashtëshen e Ballkanit Perëndimor, ku përfshihet edhe Kosova. Dokumenti, i hartuar nga RCC-ja dhe partnerët rajonalë, përcakton një drejtim të përbashkët për zhvillimin dhe përdorimin e përgjegjshëm të inteligjencës artificiale. Ai pritet të miratohet në samitin e ardhshëm të Liderëve të Procesit të Berlinit dhe ofron një kornizë për forcimin e gatishmërisë së rajonit, qeverisjes e inovacionit në këtë fushë, si dhe përafrimin me standardet evropiane.
Inteligjenca artificiale ishte ndër temat qendrore të samitit. Paneli i posaçëm, me titull “Inteligjenca artificiale: Mundësitë, sfidat dhe perspektivat e së ardhmes”, u moderua nga Tanja Maraš, eksperte e lartë për ndërlidhjen digjitale në RCC. Në diskutim morën pjesë përfaqësues të Komisionit Evropian, organizatave ndërkombëtare, botës akademike dhe sektorit të teknologjisë. Ata shqyrtuan mënyrat se si rajoni mund të kalojë nga ambiciet te zbatimet praktike, inovacioni dhe rritja e konkurrueshmërisë ekonomike.
Maraš tha se sfida nuk është vetëm përvetësimi i inteligjencës artificiale, por edhe sigurimi që ajo të sjellë vlerë për ekonomitë, institucionet publike, bizneset dhe qytetarët. Ajo theksoi rëndësinë e besimit, bashkëpunimit rajonal, investimeve në aftësi e infrastrukturë dhe zhvillimit të përgjegjshëm të teknologjisë, në mënyrë që asnjë pjesë e rajonit të mos mbetet prapa.
Në përfundim të samitit u renditën përparësitë për përshpejtimin e integrimit digjital rajonal:
- njohja e ndërsjellë e identiteteve digjitale dhe zbatimi i Portofolave të Identitetit Digjital;
- shërbime roaming më të përballueshme me BE-në;
- bashkëpunim më i fortë në sigurinë kibernetike dhe përmirësim i ndërlidhjes digjitale.
Përfundimet parashikuan gjithashtu mbështetje të mëtejshme nga RCC-ja për zbatimin e udhërrëfyesit dhe forcimin e koordinimit rajonal për shërbimet digjitale, krahas përafrimit të kornizave digjitale të rajonit me standardet e BE-së. Gjatë dy ditëve u diskutua edhe për shërbimet publike dhe aftësitë digjitale, mbrojtjen e fëmijëve në internet, bizneset e reja dhe inovacionin.