Gjykata Kushtetuese e Kosovës organizoi më 22 tetor një konferencë ndërkombëtare me rastin e 17-vjetorit të themelimit. Në panelin e parë, me temën “Standardet ndërkombëtare dhe interpretimi kushtetues”, përfaqësues të gjykatave kushtetuese dhe ekspertë të së drejtës diskutuan për standardet ndërkombëtare në mbrojtjen e të drejtave të njeriut, pavarësinë e institucioneve gjyqësore dhe përdorimin e inteligjencës artificiale në drejtësi.
Kryetarja e Gjykatës Kushtetuese të Letonisë, Irēna Kucina, tha se rendi kushtetues i Kosovës është i hapur ndaj së drejtës ndërkombëtare. Ajo përmendi Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe jurisprudencën e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut si pika referimi për interpretimin kushtetues. Kucina theksoi se standardet ndërkombëtare nuk mund ta zëvendësojnë Kushtetutën dhe se jo çdo koncept ndërkombëtar përfshihet automatikisht në të drejtën e brendshme. Ajo shtoi se Kushtetuta nuk duhet të përdoret si arsye për t’iu shmangur detyrimeve ndërkombëtare.
Kryetarja e Gjykatës Kushtetuese të Shqipërisë dhe e Konferencës së Gjykatave Kushtetuese Evropiane, Fiona Papajorgji, iu drejtua konferencës përmes platformës Zoom. Ajo tha se gjykatat kushtetuese kanë rol të veçantë në kohë krizash, tensionesh dhe polarizimi: të garantojnë që pushteti të ushtrohet brenda kufijve kushtetues dhe që të drejtat themelore të mbrohen. Papajorgji e përshkroi si sfidë të përbashkët mbajtjen e Kushtetutës si instrument të gjallë, të aftë për t’iu përgjigjur zhvillimeve të shoqërive demokratike.
Profesori i Fakultetit Juridik të Universitetit të Prishtinës dhe ish-anëtari i Komisionit të Venecias për Kosovën, Qerim Qerimi, foli për përdorimin e inteligjencës artificiale. Sipas tij, ajo mund të klasifikojë dokumente, të organizojë informacione juridike dhe të identifikojë modele në praktikën gjyqësore. Megjithatë, ai dalloi përdorimin e teknologjisë për të kuptuar ligjin nga përdorimi i saj për të përcaktuar mënyrën e zbatimit të tij. Qerimi tha se autoriteti gjyqësor buron nga normat kushtetuese dhe nuk mund t’i delegohet një algoritmi, i cili mund ta interpretojë ose zbatojë gabimisht ligjin. Ai përmendi edhe sigurinë juridike, e cila garanton qartësinë dhe parashikueshmërinë e rregullave.
Në konferencë u trajtua edhe roli i Komisionit të Venecias. Sipas ATSH-së, nënkryetarja e komisionit, Renata Deskoska, tha se ai është bërë një pikë e rëndësishme referimi.