Gati tri dekada pas luftës në Kosovë, e cila la rreth 10 mijë viktima civile, janë dënuar rreth 77 persona për krime lufte nga institucionet gjyqësore vendore dhe ndërkombëtare. Të dhënat e Gjykatës Themelore në Prishtinë tregojnë se Departamenti Special zgjidhi 17 lëndë nga 1 janari 2024 deri më 1 shtator 2026. Në 13 prej tyre u dhanë aktgjykime dënuese, ndërsa 19 lëndë të tjera mbeten në pritje të zgjidhjes.
Ndër pengesat për vendosjen e drejtësisë përmendet mungesa e bashkëpunimit juridik ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Sipas raportimeve, Serbia refuzon të dorëzojë para drejtësisë personat e dyshuar për krime lufte. Burimet përmendin gjithashtu nevojën për hetimin e plotë të krimeve, zbardhjen e fatit të viktimave dhe vënien para drejtësisë të përgjegjësve.
Ndryshimet në Kodin e Procedurës Penale kanë mundësuar zhvillimin e gjykimeve në mungesë ndaj personave të akuzuar që nuk ndodhen në Kosovë. Amer Alija, nga Fondi për të Drejtën Humanitare, tha se kjo mundësi ligjore ka ndikuar në shtimin e aktakuzave për krime lufte dhe ka bërë të mundur që më shumë raste të trajtohen nga gjykatat.
Alija tha se gjatë dy-tre viteve të fundit është rritur numri i aktakuzave në mungesë. Ai shtoi se përafërsisht çdo vit arrestohen rreth 10 të pandehur ose të dyshuar për këto krime. Sipas tij, që nga përfundimi i luftës, institucionet gjyqësore në Hagë, Kosovë, UNMIK dhe EULEX kanë dënuar rreth 77 kryerës të krimeve të luftës, shifër që ai e krahasoi me rreth 10 mijë viktima civile.
Raportimet përmendin masakrat, vrasjet e civilëve, dëbimet me dhunë dhe krimet ndaj popullsisë së pambrojtur si pjesë të krimeve të luftës në Kosovë. Familjet e viktimave vazhdojnë të kërkojnë drejtësi, ndërsa hetimet dhe gjykimet vijojnë.