Vala e fortë e të nxehtit që ka përfshirë Evropën dhe rënia drastike e prurjeve të lumit Danub kanë ndikuar drejtpërdrejt në stabilitetin energjetik të disa vendeve të rajonit. Situata më kritike paraqitet në Hungari, ku centrali bërthamor i Paksit, i cili siguron rreth 50% të energjisë elektrike të vendit, është ndalur për herë të parë në 44 vjet. Kryeministri Péter Magyar e ka cilësuar situatën si një krizë energjetike të paprecedentë, ndërsa qeveria ka kërkuar nga kompanitë dhe qytetarët uljen e konsumit të energjisë për të shmangur ndërprerjet.
Në Rumani, autoritetet kanë shpallur gjendje alarmi për 30 ditë. Për të mbajtur në punë centralin bërthamor të Çernavodës, Forcat Detare rumune kanë kryer një operacion me 180 kilogramë eksploziv për të zhvendosur një shkëmb në shtratin e lumit, i cili pengonte rrjedhën e ujit të nevojshëm për ftohjen e sistemit. Pavarësisht kësaj, Reaktori 1 është ndalur, ndërsa Reaktori 2 vijon të monitorohet për shkak të rrezikut të ndalimit nëse kushtet përkeqësohen.
Edhe Serbia përballet me pasoja të rënda. Hidrocentrali Đerdap 1 po operon me vetëm një të tretën e kapacitetit të tij, ndërsa niveli i ulët i ujit ka prekur sistemet e ftohjes në termocentralet me qymyr në Kostolac. Prurjet e Danubit kanë rënë në rreth 1.500 metra kub ujë në sekondë, më pak se një e treta e mesatares së muajit korrik. Kjo situatë ka vështirësuar edhe transportin ujor, duke bllokuar anije mallrash dhe duke zbuluar brigje të thata përgjatë rrjedhës së lumit.
Përditësime
Kriza energjetike në Evropë është përkeqësuar si pasojë e rënies së nivelit të ujit në Danub, duke diktuar masa emergjente në rajon:
- Hungaria ka ashpërsuar masat e kursimit të energjisë, duke urdhëruar fikjen e ndriçimit dekorativ dhe reduktimin e transportit publik.
- Në Serbi, prodhimi në hidrocentralin Đerdap 1 ka rënë në 20%, ndërsa niveli kritik i ujit pranë Novi Sadit ka bllokuar qindra anije.
- Politikani Péter Magyar ka paralajmëruar se pesë ditët në vijim janë vendimtare për të shmangur një kolaps të mundshëm energjetik.
Kriza e nivelit të ulët të ujit në lumin Danub, shkaktuar nga vala e të nxehtit me temperatura deri në 38°C, po kërcënon stabilitetin energjetik në rajon. Centrali bërthamor i Paksit në Hungari po operon aktualisht me vetëm 10% të kapacitetit (240 nga 2.000 megavat) dhe pritet të ndërpresë plotësisht operacionet mes së martës dhe së mërkurës. Në Rumani, ushtria ka përdorur eksploziv për të devijuar rrjedhën e ujit drejt kanalit furnizues të centralit bërthamor të Çernavodës. Përballë këtij deficiti, Hungaria dhe Rumania po mbështeten te importet nga rrjetet ndërkombëtare. Ndërkohë, në Budapest, niveli i ujit ka rënë me 10 cm të tjera, duke e mbajtur situatën hidrologjike në gjendje kritike.
Inxhinierët në centralin bërthamor të Paksit arritën të mbanin në punë turbinën e fundit, duke shmangur mbylljen e planifikuar për këtë të hënë, ndërsa niveli i ujit të Danubit në afërsi të centralit ka rënë në minus 133 centimetra. Për shkak të valës së të nxehtit me temperatura deri në 40 gradë Celsius dhe mungesës së reshjeve, kryeministri Péter Magyar u ka bërë thirrje qytetarëve për kujdes ndaj shtresave vulnerabël, duke pasur parasysh ngarkesën e lartë në rrjetin elektrik.
Kryeministri Peter Magyar ka konfirmuar se është shmangur ndalimi i operacioneve në centralin bërthamor të Paksit, i cili aktualisht po prodhon 240 megavat. Paralelisht, Ushtria Rumune ka intensifikuar ndërhyrjet inxhinierike në Kanalin Bala, duke përdorur mjete të rënda për të siguruar fluksin e ujit të nevojshëm për ftohjen e centralit të Çernavodës, si pasojë e rënies së nivelit të Danubit.
Centrali bërthamor i Paksit shmangu mbylljen e plotë rreth orës 01:30, pasi nivelet e ujit u afruan në kufirin kritik të sigurisë. Impianti aktualisht operon me 240 megavat, që përkon me 12% të kapacitetit nominal. Një rritje margjinale e nivelit të Danubit prej 1,5 centimetrash ka lehtësuar përkohësisht sistemet e ftohjes, ndërsa rënia e kërkesës për energji në Hungari me 500 megavat krahasuar me një ditë tipike vere, ka ndihmuar në balancimin e rrjetit elektrik.
Për shkak të rënies së niveleve të ujit në Danub dhe krizës së thelluar energjetike, autoritetet rajonale po ndërmarrin masa shtrënguese:
- Në Rumani, qeveria ka autorizuar Transelectrica-n të kufizojë furnizimin për konsumatorët industrialë me 24 orë njoftim, ndërsa në Bukuresht ndriçimi rrugor është reduktuar me një të tretën dhe janë shuar dritat e monumenteve historike.
- Në Hungari, ndriçimi dekorativ është ndërprerë në ndërtesat qeveritare, përfshirë Parlamentin dhe Urën e Zinxhirit.
Temperaturat në Budapest arritën nivelin rekord prej 43 gradë Celsius më 5 gusht 2026, duke përkeqësuar krizën energjetike në rajon. Kompanitë industriale si Audi Győr dhe grupi petrokimik MOL kanë njoftuar uljen e prodhimit për shkak të kërkesave të larta për energji dhe kufizimeve. Thatësira e tejzgjatur po shkakton dëme të mëdha në bujqësi, duke ndikuar rëndë te rendimentet e misrit dhe lulediellit. Ndikimet e nivelit të ulët të ujit janë shtrirë përtej kufijve fillestarë, duke përfshirë tani edhe Austrinë, Sllovakinë dhe Bullgarinë në listën e vendeve të prekura.