Ministri i Jashtëm rus, Sergei Lavrov, mbërriti në Teheran më 19 tetor për bisedime me homologun iranian, Abbas Araghchi, dhe takim me presidentin Masud Pezeshkian. Vizita zhvillohet ndërsa shtrohen pyetje për shkallën dhe formën e mbështetjes që Moska i jep Iranit në luftën me Shtetet e Bashkuara.
Lavrov udhëtoi drejt kryeqytetit iranian nga Manama, ku kishte marrë pjesë në një takim me zyrtarë të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit. Vendet e Gjirit i kanë kërkuar Moskës të përdorë ndikimin e saj për t’i bërë presion Teheranit që të ndalojë sulmet ndaj fqinjëve të tij.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baqaei, tha se vizita synon zbatimin e marrëveshjeve dypalëshe. Sipas Moskës, bisedimet do të përqendrohen te kriza rajonale, për të cilën ajo fajëson Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin, si dhe te projektet në fushën e tregtisë, energjisë dhe transportit. Presidenti rus, Vladimir Putin, i tha Pezeshkianit në fillim të muajit se Moska ishte e gatshme të kontribuonte në përpjekjet për ndërmjetësim, me synimin për të ndihmuar në përfundimin e luftës.
Pas gati tetë muajsh luftimesh kundër një kundërshtari shumë më të fuqishëm, vazhdojnë pyetjet se sa mbështetje po merr Irani nga Rusia, e cila nuk është përfshirë drejtpërdrejt në luftë, dhe në çfarë forme.
Këto pyetje u shtuan më 18 tetor, kur presidenti amerikan, Donald Trump, shkroi në rrjetet sociale se Rusia po bënte “shumë pak, nëse po bën diçka” për ta ndihmuar Republikën Islamike të Iranit, krahasuar me atë që mund të bënte. Në fillim të javës, Trump kishte thënë se nuk besonte që Moska ose Pekini po e ndihmonin Iranin. “Nëse po e ndihmojnë, kjo është në një nivel shumë të ulët, por nuk besoj aspak se po e bëjnë. Ata kanë shumë për të humbur dhe ne do ta dinim këtë, madje do ta merrnim vesh shumë shpejt”, shkroi ai.
Deklarata e Trumpit më 18 tetor ishte pjesë e arsyetimit të tij për heqjen dorë nga zbatimi i sanksioneve të gjera të planifikuara kundër Rusisë. Ai tha se sanksionet mund ta largonin Kremlinin nga negociatat për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë. Administrata Trump hoqi së fundi sanksionet ndaj eksporteve ruse të naftës, duke nxitur kritika nga të dyja partitë kryesore në Shtetet e Bashkuara, si dhe zemërimin e Ukrainës dhe të shumë partnerëve të saj ndërkombëtarë.
Vlerësimet për mbështetjen ruse
Hamidreza Azizi, analist për Iranin në Grupin Ndërkombëtar të Krizave, me seli në Belgjikë, tha për Radion Evropa e Lirë se Moska kishte ndaluar furnizimin me armë të rënda dhe se marrëveshjet për avionët luftarakë Su-35 kishin ngecur. Megjithatë, sipas Azizit, Rusia i kishte ofruar Iranit informacione të zbulimit ushtarak, të cilat mundësuan “goditje të sakta kundër bazave amerikane”. Ajo kishte ndihmuar gjithashtu në përmirësimin e sistemeve të prodhuara nga Irani, përfshirë dronët Shahed, përmes bashkëpunimit të vazhdueshëm ushtarako-teknik. Azizi tha se mbështetja ruse kishte qenë e pranishme dhe kishte pasur ndikim të prekshëm.
Disa analistë përmendin sulmin iranian të marsit ndaj bazës ajrore Princi Sultan në Arabinë Saudite, ku u plagosën 12 ushtarë amerikanë. Ekspertët thanë se saktësia e pazakontë e sulmit mund të ishte mundësuar nga inteligjenca ruse. Sipas raportimeve, 14 satelitë rusë të spiunazhit kaluan mbi bazë dy ditë para sulmit. Më vonë, zyrtarë amerikanë arritën në përfundimin se informacionet nga Moska kishin bërë të mundur goditjen precize.
Një zyrtar i lartë i Bashkimit Evropian, i cili foli për Radion Evropa e Lirë në kushte anonimiteti, pasi nuk ishte i autorizuar të prononcohej publikisht, tha se ndihma ruse për Iranin kishte qenë gjithmonë e kufizuar, sepse lufta kundër Ukrainës i kishte shteruar burimet e Moskës.