Sot, më 13 gusht 2026, Maqedonia e Veriut shënon një çerek shekulli nga nënshkrimi i Marrëveshjes Kornizë të Ohrit, e cila vendosi themelet për bashkëjetesën multietnike dhe institucionalizoi barazinë. Marrëveshja u nënshkrua më 13 gusht 2001 në Shkup nga ish-presidenti Boris Trajkovski dhe liderët e katër partive kryesore politike të kohës: Ljubço Georgievski (VMRO-DPMNE), Branko Crvenkovski (LSDM), Arbën Xhaferi (PDSH) dhe Imer Imeri (PPD), me ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara (përfaqësuar nga Francois Leotard dhe James Perdew).
Mesazhet politike në përvjetor
Kryetari i Kuvendit të Maqedonisë së Veriut, Afrim Gashi, deklaroi se marrëveshja mbetet shtyllë e arkitekturës kushtetuese dhe institucionale të shtetit. Ai nënvizoi se përgjegjësia e brezave të sotëm është shndërrimi i mësimeve nga ky dokument në standarde të qëndrueshme të demokracisë. Nga ana e tij, ambasadori i Shqipërisë në Shkup, Denion Meidani, theksoi se misioni pas 25 vitesh mbetet i palëkundur: zbatimi i plotë i marrëveshjes, veçanërisht sa i përket përdorimit zyrtar të gjuhës shqipe, përfaqësimit të drejtë dhe decentralizimit.
Rëndësia historike
Marrëveshja konsiderohet një zgjidhje strategjike që transformoi funksionimin e shtetit pas konfliktit të armatosur të vitit 2001. Përmes ndryshimeve kushtetuese dhe ligjore, ajo garantoi të drejta të barabarta dhe krijoi një model të ri të bashkëjetesës. Sipas vlerësimeve të shprehura në përvjetor, ruajtja e frymës së Ohrit është thelbësore për të ardhmen euroatlantike të vendit dhe sigurinë e rajonit të Ballkanit Perëndimor.
Përditësime
Kryeministri Hristijan Mickoski bëri thirrje për fokusim te zhvillimi ekonomik dhe tejkalimin e ndasive historike. Partia BDI shprehu shqetësim për vendimet e Gjykatës Kushtetuese, duke i konsideruar ato si proces të zhbërjes së arritjeve të Marrëveshjes së Ohrit. Nga ana tjetër, Ministri i Drejtësisë, Jeton Shasivari, rikonfirmoi se marrëveshja mbetet një proces institucional i gjallë. Analistët politikë vlerësojnë se pajtimi i vërtetë ndëretnik mbetet një sfidë ende e papërmbushur plotësisht.
Zëvendëskryeministri Bekim Sali konfirmoi zyrtarisht dërgimin e propozim-ligjit për Përfaqësim të Drejtë dhe Adekuat në Kuvendin e Maqedonisë së Veriut. Në të njëjtën kohë, zëvendëskryeministri Aleksandar Nikollovski akuzoi strukturat e kaluara politike për keqpërdorimin e Marrëveshjes së Ohrit në funksion të interesave personale dhe familjare. Këto zhvillime u bënë publike gjatë një seance solemne të qeverisë, në të cilën mori pjesë gjysma e kabinetit qeveritar.
Kryetari i LSDM-së, Venko Filipçe, vlerësoi Marrëveshjen e Ohrit si themelin e paqes dhe bashkëjetesës në vend. Në të njëjtën kohë, koalicioni VLEN reagoi ashpër, duke theksuar se kjo marrëveshje është produkt i sakrificës së një gjenerate të tërë dhe nuk mund të trajtohet si pronë private e BDI-së.
Përfaqësues të lartë shtetërorë shënuan 25-vjetorin e Marrëveshjes së Ohrit gjatë një ceremonie zyrtare pranë Urës së Gurit në Shkup. Ministri Agon Ferati deklaroi se ndërtimi i besimit të qytetarëve në institucionet shtetërore dhe drejtësi mbetet sfida kryesore e dekadave të ardhshme. Zëvendëskryeministri Aleksandar Nikoloski nënvizoi se kjo marrëveshje nuk duhet të shihet si një fitore e palëve të ndara, por si një rrugë e përbashkët drejt stabilitetit dhe zhvillimit të shtetit.
Figura të larta politike dhe ekspertë vlerësuan trashëgiminë e Marrëveshjes së Ohrit gjatë një paneli të nivelit të lartë, ku morën pjesë Ali Ahmeti, Vlado Buçkovski dhe Paskal Milo. Zëvendëskryeministri Bekim Sali e cilësoi marrëveshjen si besëlidhje historike dhe kontratë për një shtet të barabartë. Nga ana tjetër, Enver Hoxhaj e vlerësoi atë si të pakthyeshme, duke e krahasuar me Planin e Ahtisaarit si një garanci strategjike për lidhjet me Perëndimin.
Gazetari Vasko Popetrevski identifikoi mungesën e pajtimit shoqëror si dështimin kryesor të 25 viteve të fundit, duke nënvizuar mungesën e një kuptimi të përbashkët për marrëveshjen. Analiza nxjerr në pah dy narrativa thellësisht të ndryshme: për shqiptarët, Marrëveshja e Ohrit përfaqëson kulmin e betejës për barazi, ndërsa një pjesë e maqedonasve e perceptojnë atë si një lëshim të imponuar me forcë armësh.