Sot, më 8 shtator 2026, Maqedonia e Veriut shënon 35-vjetorin e pavarësisë nga ish-Federata Jugosllave. Rrugëtimi i shtetit nisi me referendumin e 8 shtatorit 1991, ku sipas vlerësimeve zyrtare, mbi 95 për qind e pjesëmarrësve votuan pro pavarësisë. Në këtë proces, roli i presidentit të parë, Kiro Gligorov, ishte vendimtar për themelimin e institucioneve të shtetit të ri.
Ndërtimi i shtetësisë dhe rrugëtimi euroatlantik
Pas pavarësisë, shteti ndërmori hapa drejt ndërtimit të subjektivitetit juridik. Më 26 prill 1992 u fut në qarkullim monedha kombëtare, denari, ndërsa ushtria u themelua më 18 gusht të të njëjtit vit. Anëtarësimi në Organizatën e Kombeve të Bashkuara (OKB) u realizua më 8 prill 1993, si anëtare e 181-të, nën referencën e përkohshme “Ish-Republika Jugosllave e Maqedonisë” për shkak të kontestit të emrit me Greqinë. Ky kontest u zgjidh përfundimisht me Marrëveshjen e Prespës në qershor 2018, duke hapur rrugën për anëtarësimin e vendit në NATO në vitin 2020.
Sfidat aktuale dhe debatet publike
Aktualisht, vendi ndodhet në procesin e negociatave për anëtarësim në Bashkimin Evropian, të nisura zyrtarisht më 19 korrik 2022. Sfidë kryesore për përparimin mbetet miratimi i ndryshimeve kushtetuese për përfshirjen e bullgarëve në Kushtetutë, proces që kërkon mbështetjen e 80 deputetëve në Kuvendin prej 120 vendesh.
Përveç sfidave politike, përvjetori i këtij viti është shoqëruar me debate mbi barazinë etnike. Mospërfshirja e artistëve shqiptarë në koncertet e organizuara nga qeveria për festën e pavarësisë ka nxitur reagime të shumta në opinionin publik. Si pasojë, për datën 15 shtator është planifikuar mbajtja e një koncerti të veçantë në Tetovë, ku do të marrë pjesë grupi Elita 5.
Përditësime
Historianët dhe njohësit e zhvillimeve politike rikujtojnë se rruga drejt shtetësisë së Maqedonisë së Veriut përfshiu disa etapa kyçe, të cilat ndikuan në formësimin e shtetit modern. Parlamenti miratoi Deklaratën për Pavarësi më 25 janar 1991, ndërsa Republika e Bullgarisë u bë shteti i parë që e njohu zyrtarisht pavarësinë. Procesi i votimit më 8 shtator 1991 u shënua nga bojkoti i popullsisë shqiptare, e cila shprehu pakënaqësi ndaj pozitës së tyre në dokumentin e ri kushtetues. Strukturat shtetërore u konsoliduan më tej përmes miratimit të Kushtetutës së parë më 17 nëntor 1991, vendosjes së monedhës kombëtare denar më 26 prill 1992 dhe themelimit të Ushtrisë, e cila ditën e saj e feston më 18 gusht.