Në mbledhjen e Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste, bashkëkryetari i Komisionit të Posaçëm Parlamentar për Reformën Administrativo-Territoriale, Arbjan Mazniku, prezantoi për herë të parë punën e plotë të komisionit. U paraqitën katër skenarë reformimi, secili me vlerësim ligjor të detajuar dhe analizë përputhshmërie me Kartan Europiane të Autonomisë Vendore.
Reforma synon krijimin e bashkive efikase me kapacitet real për shërbime cilësore, të ardhura të qëndrueshme dhe investime afatgjatë. Bashkitë e reja duhet të jenë funksionale në hapësirën e BE-së, të ruajnë identitetin vendor dhe të sigurojnë shërbime për qytetarët pavarësisht vendbanimit. Asnjë skenar nuk u prezantua si i zgjedhur.
Skenarët e propozuar
Skenari 1: Konsolidimi Funksional – Bashkitë e vogla bashkohen me fqinjet më të forta, ndërsa qarqet mbeten nivel koordinues. Avantazhi: zbatim i shpejtë me kosto të ulët politike dhe pa ndryshim kushtetues. Rreziku: mungon niveli strategjik ndërbashkiak dhe përputhja me kërkesat e BE-së mbetet e kufizuar.
Skenari 2: Konsolidim dhe Decentralizim – Bashki të mëdha në shkallën e ish-rretheve si nivel ekzekutiv kryesor, ndërsa ish-bashkitë aktuale marrin statusin e qytetit me kryetar dhe këshill të zgjedhur drejtpërdrejt. Avantazhi: dy nivele me legjitimitet demokratik të dyfishtë dhe efikasitet i lartë në shërbimet komplekse. Rreziku: ndryshim i madh kufijsh dhe transferim masiv i stafit, aseteve e sistemeve.
Skenari 3: Forcimi i Qarkut – Ruhen të gjitha bashkitë dhe qarqet, por qarku transformohet në nivel ekzekutiv real me zgjedhje të drejtpërdrejtë; funksionet ndahen sipas natyrës, jo madhësisë. Avantazhi: nuk ndryshon asnjë kufi, shmang tensionin territorial dhe ka precedent europian. Rreziku: kapacitetet aktuale të qarqeve janë të ulëta dhe qarku mund të jetë më i dobët se bashkia që zëvendëson.
Skenari 4: Rajonet Strategjike – Bashkitë shumë të vogla konsolidohen, qarqet thjeshtësohen dhe shtohen katër rajone strategjike për planifikim afatgjatë, infrastrukturë dhe fonde BE. Avantazhi: përputhja më e lartë me kërkesat NUTS-2 të BE-së dhe kapacitet për projekte madhore. Rreziku: tre nivele qeverisjeje rrisin burokracinë dhe rajonet e reja kanë legjitimitet të dobët demokratik për shkak të zgjedhjes së tërthortë.