Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste i kërkoi më 12 tetor kryetarit të Kuvendit, Niko Peleshi, ngritjen e një Komisioni të Posaçëm Parlamentar për fazën e dytë të Reformës Administrativo-Territoriale. Sipas kërkesës, komisioni do të trajtojë funksionet dhe shërbimet vendore, financat e vetëqeverisjes vendore dhe krijimin e një niveli rajonal funksional.
Kërkesa vjen pas miratimit në Kuvend të ligjit nr. 100/2026 për ndarjen e re administrativo-territoriale, që e organizon vendin në 46 bashki, nga 61. Sipas Java News, RTSH, Albanian Post, Zhurnal.mk dhe Balkan Web, ndarja e re u miratua me 85 vota pro dhe parashikon shkrirjen e 15 bashkive. Dokumenti i cituar në burime thotë se ligji u miratua në tetor, pas konsultimeve me bashkitë, këshillat bashkiakë dhe qytetarët.
Komisioni propozohet të ketë 16 anëtarë, sipas përfaqësimit të grupeve parlamentare. Kryetari do të përfaqësojë shumicën, ndërsa zëvendëskryetari pakicën. Mandati parashikohet të jetë nëntë muaj nga miratimi i vendimit, me mundësi zgjatjeje nga Kuvendi. Kërkesa përfshin edhe ngritjen e një grupi ekspertësh vendas dhe ndërkombëtarë dhe funksionimin e një sekretariati teknik.
Në fushën e shërbimeve dhe kompetencave, komisioni do të shqyrtojë kuadrin ligjor të vetëqeverisjes vendore dhe mundësitë për thellimin e decentralizimit. Propozimet përfshijnë përcaktimin e standardeve minimale të shërbimeve dhe të burimit të financimit për secilin funksion, si dhe rregulla për organizimin e brendshëm të bashkive dhe marrëdhëniet mes bashkisë, qytetit dhe njësive administrative. Kërkesa përmend edhe statusin e qytetit dhe përfaqësimin në nivel vendor.
Për financat vendore parashikohet rishikimi i formulës së transfertës së pakushtëzuar, duke përdorur të dhënat e Censit 2023, si dhe ndryshime në ligjin nr. 68/2017 për financat e vetëqeverisjes vendore. Në planin rajonal, synohet krijimi i një niveli funksional në përputhje me ligjin nr. 102/2020 për zhvillimin rajonal dhe kohezionin, si dhe me politikat e Bashkimit Evropian.
Sipas dokumentit, ndryshimet ligjore duhet të përgatiten në kohë për fillimin e funksionimit të bashkive të reja pas zgjedhjeve vendore të vitit 2027. Komisionit i propozohet gjithashtu të ndjekë zbatimin e ndarjes së re dhe masat kalimtare për organizimin e bashkive. Procesi parashikohet të mbështetet te të dhënat dhe konsultimet me institucionet qendrore e vendore, shoqatat e bashkive, shoqërinë civile dhe partnerët ndërkombëtarë, me synimin për të arritur konsensus mes forcave parlamentare.