Presidenca irlandeze e Këshillit të Bashkimit Evropian ka paraqitur një propozim të ri për buxhetin e BE-së për periudhën 2028–2034. Kancelari gjerman Friedrich Merz tha se shuma e parashikuar në draft nuk përbën bazë për marrëveshje. Propozimi fillestar i Komisionit Evropian ishte rreth 2 trilionë euro; presidenca irlandeze vlerëson se drafti i ri mundëson kursime prej rreth 140 miliardë eurosh, ose afërsisht 8 për qind.
Merz kërkon shkurtime më të mëdha, në vlerën e qindra miliardë eurove. Të njëjtin qëndrim mbajnë Holanda, Suedia dhe Austria. Këto vende janë neto-paguese, që do të thotë se kontribuojnë më shumë në buxhetin e BE-së sesa marrin prej tij. Suedia dhe Austria e kanë refuzuar gjithashtu propozimin. Ministrja austriake për Evropën, Claudia Bauer, tha se drafti është larg miratimit nga Vjena. Sipas saj, nëntë vendet neto-paguese mbulojnë rreth 60 për qind të buxhetit dhe taksapaguesve të tyre nuk mund t’u kërkohet të paguajnë më shumë.
Mospajtime për madhësinë dhe ndarjen e fondeve
Merz tha se buxheti duhet të jetë i përballueshëm për vendet që mbajnë barrën kryesore të financimit dhe se modernizimi i tij është detyrë e përbashkët e shteteve anëtare. Një pikë tjetër mospajtimi lidhet me ndarjen e fondeve: propozimi irlandez ul veçanërisht fondet për konkurrueshmërinë, kërkimin shkencor dhe mbrojtjen, fusha që qeveria gjermane kërkon t’i forcojë.
Në të kundërt, fondet për bujqësinë dhe politikën e zhvillimit rajonal preken pak. Kjo politikë synon të zvogëlojë dallimet ekonomike dhe shoqërore mes rajoneve të Evropës dhe u sjell përfitime veçanërisht vendeve më të varfra të BE-së. Pothuajse të pandryshuara mbeten edhe fondet për migracionin, mbrojtjen e kufijve dhe sigurinë e brendshme.
Kundërshtime ka edhe në Parlamentin Evropian, por për arsye të ndryshme nga ato të vendeve neto-paguese. Negociatorët e Partisë Popullore Evropiane (EPP) dhe të socialdemokratëve thanë se propozimi nuk mund të shërbejë si pikënisje për marrëveshje. Sipas tyre, shkurtimi prej 8 për qind do të dobësonte aftësinë e BE-së për të vepruar, në një kohë kur kërkohet angazhim më i madh në konkurrueshmëri, mbrojtje dhe siguri.
Negociatat do të vazhdojnë të enjten në samitin e krerëve të shteteve dhe qeverive në Bruksel. Shtetet anëtare synonin fillimisht të arrinin marrëveshje deri në fund të vitit. Zgjedhjet presidenciale dhe ndërrimi i qeverisë në Francë, si dhe zgjedhjet e parakohshme parlamentare në Spanjë, të planifikuara për në nëntor, përmenden si zhvillime që mund ta vështirësojnë arritjen e këtij synimi.