NATO-ja po shqyrton mundësinë e krijimit të një misioni të quajtur "Roja e Arktikut" për të zbutur tensionet politike mes Danimarkës dhe Shteteve të Bashkuara lidhur me të ardhmen e Grenlandës, ishullit danez. Kjo ide lindi kur ambasadorët e aleancës u mblodhën në Bruksel më 8 janar, pasi Shtëpia e Bardhë shprehu interes për përvetësimin e saj, pa përjashtuar ndërhyrjen ushtarake.
NATO-ja veçse themeloi dy misione të ngjashme në 2025: "Roja e Baltikut", si përgjigje ndaj sabotimeve të shumta nënujore në Evropën Veriore, dhe "Roja e Lindjes", pas inkursionit të madh me dronë rusë në Poloni. Të dyja vazhdojnë dhe cilësohen si suksese nga zyrtarët e NATO-së, sipas Radio Evropa e Lirës (REL).
Mbështetje nga aleatët
Ministri i Mbrojtjes i Belgjikës, Theo Francken, e mbështet publikisht idenë. Londra dhe Berlini tregohen gjithnjë e më të hapur ndaj saj. Në takimin e Brukselit pati njëzëshmëri për rritjen e angazhimit të NATO-së në rajonin e Arktikut.
Një diplomat evropian deklaroi: "Kanadaja ka vite që bërtet për nevojën e rritjes së përpjekjeve në Veriun e Lartë, prandaj nuk mund të themi se Uashingtoni është i pari që e sjell këtë në tryezë".
Konteksti rajonal
Shtatë nga tetë vendet arktike janë anëtare të NATO-së, përjashtuar Russinë. Ujërat rreth Grenlandës nuk janë ende të mbushura me anije ruse apo kineze, por kjo mund të ndryshojë për shkak të shkrirjes së akullit, që hap rrugë të reja detare.
Komandanti suprem i aleatëve të NATO-së (SACEUR) dhe gjenerali i lartë amerikan në Evropë, Alexus Grynkewich, theksoi së fundmi në një konferencë ushtarake në Suedi rëndësinë e anijeve ruse në zonë.
Përditësime
NATO përballet me rezerva të mëdha praktike dhe politike për krijimin e "Rojës së Arktikut". Misioni kërkon anije, trupa me përvojë arktike dhe miratim nga të gjithë anëtarët. Ekspertët e quajnë të parakohshëm, me realizim që do të marrë muaj.
Zhvillime të tjera:
- Danimarka udhëheq operacionin aktual "Qëndrueshmëria e Arktikut" me Kanadën, Francën, Gjermaninë, Hollandën dhe Norvegjinë.
- SHBA ka prani ushtarake ekzistuese dhe marrëveshje ligjore për zgjerim në Groenlandë.
- Bisedime vazhdojnë midis Uashingtonit dhe Kopenhagenit për kompromis me rol më të madh të NATO-s.
- Presioni amerikan shihet si taktikë negociuese për të shtyrë Europën të investojë më shumë në mbrojtje, përtej krahut lindor.
NATO ka nisur zyrtarisht misionin 'Roja e Arktikut'.
- Donald Trump dhe Mark Rutte u takuan në Davos për rolin e NATO-s në lidhje me Grenlandën.
- Rutte deklaroi në konferencën e 11 shkurtit në Bruksel se komanda në Arktik do të unifikohet kundër Rusisë dhe Kinës.
- Gjenerali Grynkewich deklaroi në një komunikatë se misioni është 'shumëdimensional'.