Vjosa Osmani, presidente e Kosovës, deklaroi se avancimi i Projektligjit për vlerësimin e diskriminimit në Luginën e Preshevës në Komitetin për Punë të Jashtme të Kongresit amerikan dërgon mesazhin se “diskriminimi kundër komunitetit shqiptar në Serbi më nuk është i padukshëm apo tolerohet”. Kjo ndodhi më 26 janar 2026, pas votimit të anëtarëve të komitetit më 21 janar.
Osmani përmendi shkeljet e pretenduara nga Serbia ndaj minoriteteve:
- fushatën e pasivizimit të qëllimshëm për pastrim etnik përmes mjeteve administrative;
- shtypjen e gjuhës shqipe;
- mospërfshirjen në institucionet publike;
- diskriminimin në arsim;
- margjinalizimin ekonomik;
- frikësimin nga autoritetet qendrore.
Projektligji i kërkon sekretarit të Shtetit amerikan, Marco Rubio, të përgatisë një raport gjithëpërfshirës për trajtimin e pakicave etnike në Serbi, veçanërisht shqiptarëve në Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc. Ai vlerëson çështje si pasivizimi i adresave, kufizimet në përdorimin e gjuhës shqipe në institucionet publike, diskriminimi në arsim – përfshirë mosnjohjen e diplomave të Kosovës dhe mungesën e teksteve shkollore në shqip.
Osmani falënderoi sponsorin e projektligjit, anëtarin e Dhomës së Përfaqësuesve Keith Self, kryetarin e komitetit Brian Mast dhe anëtarët e tjerë për mbështetjen dypartiake.
Pas shqyrtimit të plotë, projektligji raportohet në Dhomën e Përfaqësuesve për votim, më pas miratohet nga Senati dhe nënshkruhet nga presidenti Donald Trump. Çështja e diplomave është rregulluar me disa marrëveshje në kuadër të dialogut Kosovë-Serbì në Bruksel.
Përditësime
Pasivizimi çon në humbjen e shtetësisë serbe dhe të drejtave civile, si votimi, posedimi i pasurisë, sigurimi shëndetësor, pensioni dhe punësimi.
Raporti i Departamentit të Shtetit amerikan për të drejtat e njeriut në Serbi të vitit 2023 referon këto diskriminime.
Faton Bislimi, ish-deputet i Kosovës, deklaroi se projektligji formalizon qëndrimin e SHBA-së kundër tolerimit të Serbisë dhe diskriminimit në Luginën e Preshevës, në kontekst të kërkesave serbe për serbët në Kosovë.
Projektligji kaloi unanimisht në Komitetin për Punë të Jashtme.
Bislimi e cilësoi si qasje më strikte të administratës Trump dhe këshilloi Kosovën të shfrytëzojë momentumin historik për të gjithë shqiptarët.