Analisti Eduard Zaloshnja ka hedhur idenë e një reforme monetare përmes nxjerrjes në qarkullim të një monedhe të re shqiptare. Sipas tij, kjo nismë do të shërbente si një mekanizëm efikas për formalizimin e ekonomisë dhe thithjen e parasë që aktualisht qarkullon jashtë sistemit bankar.
Bazuar në të dhënat e Bankës së Shqipërisë, në fund të vitit 2025, rreth 40% e kartëmonedhave shqiptare ndodheshin jashtë sistemit bankar. Propozimi parashikon përcaktimin e një afati kohor, brenda të cilit qytetarët do të duhet të këmbëjnë monedhat aktuale me ato të reja. Një ndër skenarët e sugjeruar përfshin vendosjen e një kursi zyrtar, siç mund të jetë raporti 1 me 95, duke reflektuar kursin aktual të këmbimit me euron.
Sipas këtij modeli, për shumat që tejkalojnë një kufi të caktuar, bankat do të detyroheshin me ligj të hapnin depozita për klientët, ndërsa për shumat më të vogla qytetarët mund të tërhiqnin monedhën e re në dorë. Ky proces synon të detyrojë kalimin e mjeteve monetare përmes sistemit bankar, duke mundësuar kontroll mbi rrjedhat financiare.
Në analizën e tij, Zaloshnja thekson se ky hap do të zgjidhte edhe paqartësinë që hasin vizitorët e huaj dhe diaspora në lidhje me çmimet në lekë të reja dhe të vjetra. Kjo çështje bëhet më komplekse duke marrë parasysh se numri i vizitorëve pritet të arrijë në 13 milionë gjatë këtij viti. Për çështjen e kostove të prodhimit të monedhës së re, autori vlerëson se vlerësimi duhet t'u takojë specialistëve të Ministrisë së Financave dhe Bankës së Shqipërisë.