Protestat antiqeveritare në Iran, të nisura nga rënia e vlerës së monedhës kombëtare në fund të dhjetorit, kanë vazhduar për 15 ditë dhe kanë shkaktuar një krizë të rëndë humanitare. Pamje të publikuara nga media ndërkombëtare, si CNN dhe OSINTdefender, tregojnë turma njerëzish në Qendrën e Mjekësisë Ligjore Kahrizak, në jug të Teheranit, ku familjet përpiqen të identifikojnë të afërmit e tyre mes qindra trupave. Një monitor brenda ndërtesës shfaq fotografitë e të ndjerëve, të numëruara nga 001 deri në 250, me shenja të dukshme dhune. Jashtë, trupa në thasë të zinj rreshtohen në trotuar dhe zona me dhe, ndërsa dëgjohen britma dëshpërimi dhe shihen persona që qajnë pranë tyre.
Sipas agjencisë shtetërore iraniane Tasnim, shumica e viktimave janë qytetarë të zakonshëm, jo protestues. Një burrë rrëfen se e dashura e tij, pro-qeverisë, u godit në kokë nga një gur. Gazetari i Tasnim-it shton se mes të vrarëve ka edhe protestues që synonin përplasje me forcat e sigurisë ose kontrollin e bazave ushtarake, ndoshta duke përdorur armë. Familjet e rrëfejnë se të afërmit e tyre nuk merrnin pjesë në protesta.
Numri i viktimave ndryshon sipas burimeve. Aktivistët brenda dhe jashtë vendit raportojnë 490 protestues dhe 48 anëtarë të forcave të sigurisë të vrarë, plus rreth 10.000 arrestime. Organizata joqeveritare flasin për 538 vdekje, ndërsa burime brenda Iranit dhe fondacioni i Narges Mohammadi – fituese e Çmimit Nobel, ende në burg – përmendin mbi 2.000 të vrarë dhe gati 11.000 të arrestuar. Pamje të ngjashme vijnë nga spitale, morgje dhe qytete si Shiraz, Rasht dhe Lordegan, ku familjet detyrohen të paguajnë për të tërhequr trupat.
Reagimi i qeverisë dhe bllokadat
Qeveria iraniane i ka përshkruar protestuesit si "grup vandalësh" dhe ka shpallur tre ditë zie për "martirët" e vrarë në "betejë kundër SHBA-së dhe Izraelit". Udhëheqësi suprem Ajatollah Ali Khamenei ka thirrur për marshime proqeveritare. Interneti dhe telefonat janë ndërprerë, por protestuesit përdorin lidhje satelitore si Starlink për të dërguar informacione. Një protestuese e quajtur Samira shkruan se forcat qëllojnë nga çatitë dhe se nuk mund të mbrohen me gurë kundër mitralozëve.
Reagimi ndërkombëtar
Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se ushtria e SHBA-së po shqyrton "opsione shumë të forta" ushtarake ndaj Iranit. Ai thotë se zyrtarë iranianë e kanë kontaktuar për negociata, por mund të veprojë para një takimi. Opsionet përfshijnë sulme kibernetike, forcim të burimeve antiqeveritare online ose sanksione të reja. Agjencia HRANA ka verifikuar gati 500 vdekje protestuesish, ndërsa BBC raporton se numri mund të jetë më i lartë. Situata ka shkaktuar shqetësim global për të drejtat e njeriut.
Përditësime
António Guterres, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, dënoi dhunën kundër protestuesve në Iran dhe kërkoi vetëpërmbajtje si dhe rivendosje të komunikimeve. Protestat u përhapën në 185 qytete iraniane. Organizata për të Drejtat e Njeriut në Iran (HRANA) raportoi 483-500 vdekje të protestuesve, duke e çuar totalin në 544 vdekje (përfshirë 8 fëmijë, 5 civilë dhe 1 prokuror), së bashku me 47 anëtarë të forcave të sigurisë të vrarë dhe 10,600-10,700 arrestime. BBC raportoi 180 thasë mortorë në një morg pranë Teheranit. Donald Trump planifikon të diskutojë me Elon Musk për rivendosjen e aksesit në internet në Iran përmes Starlink. Udhëheqësit iranianë telefonuan Trump të shtunën për negociata, duke përfshirë programin bërthamor, ndërsa një takim po organizohet. Kryetari i Parlamentit iranian Mohammed Bagher Kalibaf kërcënoi SHBA-në dhe Izraelin si objektiva legjitime nëse ndërhyjnë.