Investimet kapitale nga buxheti i shtetit arritën në 62,7 miliardë lekë gjatë nëntëmujorit të vitit 2026, duke realizuar 35,6% të planit vjetor prej 176 miliardë lekësh. Për të përmbushur objektivin, qeverisë i duhet të shpenzojë edhe 113,4 miliardë lekë, ose rreth 1,2 miliardë euro, në tre muajt e fundit të vitit.
Gjatë nëntë muajve të parë, shpenzimet për investime kapitale ishin mesatarisht rreth 7 miliardë lekë në muaj. Për të përdorur të gjithë fondin e planifikuar, mesatarja mujore duhet të arrijë rreth 37,8 miliardë lekë në tremujorin e fundit, pra të rritet më shumë se pesëfish. Shuma e mbetur për t’u shpenzuar përbën 64,4% të planit vjetor.
Burimet përmendin disa faktorë që lidhen me realizimin e ulët: vonesat në përgatitjen dhe miratimin e projekteve, procedurat e prokurimit publik dhe ankimimet, problemet me shpronësimet, si dhe kapacitetet e institucioneve përgjegjëse për zbatimin e kontratave. Në buxhet parashikohen shpesh fonde përpara se projektet të kenë përfunduar procedurat përgatitore.
Përqendrimi i kontraktimeve, punimeve dhe pagesave në një periudhë të shkurtër mund të krijojë presion mbi administratën publike, kompanitë zbatuese dhe mekanizmat e kontrollit të cilësisë. Sipas raportimeve, mbi 40% e buxhetit të investimeve alokohet në dhjetor, çka mund të ushtrojë presion mbi çmimet dhe inflacionin.
Mosrealizimi i investimeve mund të bëjë që shpenzimet totale të rezultojnë më të ulëta se parashikimi, me pasoja për sektorët që varen nga kontratat publike. Nga ana tjetër, përshpejtimi i projekteve dhe pagesat e larta në muajt e fundit mund të shtojnë rrezikun e abuzimeve dhe të mungesës së eficiencës. Kontrolli i Lartë i Shtetit e ka ngritur këtë shqetësim në raportet për zbatimin e buxhetit.
Për të përmbushur objektivin, burimet theksojnë nevojën për përshpejtimin e shpenzimeve dhe vlerësimin e kapaciteteve për përfundimin e projekteve brenda afateve. Sipas raportimeve, investimet publike vijojnë të përqendrohen në muajt e fundit të vitit, duke shtuar pasigurinë për realizimin e objektivave dhe cilësinë e rezultateve. Mosrealizimi ndodh në një kohë kur vendi ka nevoja në infrastruktură, rrugë, furnizimin e rregullt me ujë dhe shëndetësi.