Një pjesë e shkallës së sipërme të një rakete Falcon 9 të kompanisë SpaceX ndodhet në një trajektore të pakontrolluar drejt Hënës. Sipas Qendrës së NASA-s për Studime të Objekteve Pranë Tokës (CNEOS), përplasja pritet të ndodhë të mërkurën, më 5 gusht, rreth orës 02:35 sipas kohës lindore të SHBA-së (06:35 GMT). Objekti, i cili ka përmasat e një ndërtese pesëkatëshe dhe një peshë prej të paktën 4,000 kg, po udhëton me një shpejtësi prej rreth 2.43 kilometrash në sekondë (rreth 5,400 milje në orë).
Kjo pjesë e raketës ishte pjesë e një misioni të përbashkët amerikan-japonez të nisur në janar të vitit 2025 për transportimin e mjeteve ulëse dhe pajisjeve kërkimore. Astronomët e pavarur zbuluan trajektoren e objektit duke përdorur të dhëna publike, ndërsa NASA ka theksuar se ngjarja nuk përbën rrezik për Tokën. Astronomi Bill Gray vlerëson se përplasja do të ndodhë pranë Kraterit Einstein dhe do të krijojë një krater me diametër prej më shumë se 17 metrash.
Astronomi Matt Bothwell nga Universiteti i Kembrixhit thekson se mungesa e atmosferës dhe graviteti i ulët hënor do ta bëjnë impaktin shumë më spektakolar se një përplasje e ngjashme në Tokë. Ngjarja pritet të ngrejë një re të madhe pluhuri hënor që mund të arrijë dhjetëra kilometra lartësi, ndërsa sasia e mbeturinave të krijuara mund të jetë rreth një milion kilogramë.
NASA ka njoftuar se do të përdorë Orbiterin e Zbulimit Hënor (Lunar Reconnaissance Orbiter), teleskopët e mëdhenj në Amerikë dhe sondën koreano-jugore Danuri për të vëzhguar vendin e ndikimit. Kjo ngjarje konsiderohet një rast i rëndësishëm për të studiuar pasojat e goditjeve në sipërfaqen hënore dhe për të thelluar njohuritë shkencore.
Përditësime
Zëdhënësi i NASA-s, Jimi Russel, konfirmoi se përplasja e raketës Falcon 9 me Hënën është zhvendosur për në orën 07:35 GMT, një orë më vonë nga parashikimi fillestar prej 06:35 GMT. Sipas ekspertëve, impakti nuk do të jetë i dukshëm me sy të lirë nga Toka, por teleskopët mund të regjistrojnë një shkëndijë të shkurtër në sipërfaqen hënore. Ngjarja synon përsosjen e teknikave të gjurmimit të objekteve hapësinore dhe studimin e impakteve dinamike në Hënë.
Hetimet e fundit konfirmuan se moduli hënor i Firefly Aerospace u përplas me Hënën pas një devijimi trajektoreje, shkaktuar nga ndërveprimi i aktivitetit diellor me forca gravitacionale të papritura. Impakti krijoi një krater me përmasa 18 metra gjerësi dhe 4 metra thellësi. Vëzhgimi vizual mbetet i kufizuar për shkak të vendndodhjes së kraterit në skajin e dukshëm të Hënës. Ky rast ka nxitur një debat shkencor mbi menaxhimin e mbetjeve hapësinore dhe rreziqet që ato paraqesin për misionet e ardhshme cislunare.
Të dhëna të reja nga NASA saktësojnë përmasat dhe forcën e përplasjes së raketës Falcon 9 të SpaceX në Hënë. Krateri i formuar ka një gjerësi midis 27 dhe 30 metrash, duke tejkaluar vlerësimin fillestar prej 18 metrash. Ekspertët vlerësojnë se energjia e çliruar është ekuivalente me 3 ton TNT, ndërsa sonda konfirmoi se goditja ndodhi pranë kraterit Ajnshtajn, me objektin që lëvizte me shpejtësi 8.400-8.700 km/h.
Menaxherja e programit në SpaceX, Julianna Simon, deklaroi se forcat gravitacionale dhe aktiviteti diellor shkaktuan devijimin e trajektores së raketës Falcon 9. Ekspertët konfirmuan se impakti ndodhi në anën e largët të Hënës, ku mbetjet metalike, me përmasa sa një autobus shkolle, krijuan kraterin e vëzhguar nga NASA.
Hetimet e fundit kanë konfirmuar se objekti që u përplas në Hënë nuk i përket SpaceX, siç ishte raportuar fillimisht, por është pjesë e një rakete të Firefly Aerospace. Ekspertët raportuan një shpejtësi impakti prej 8,700 km/orë. Ky incident pason përplasjen e një rakete kineze në vitin 2022. Sipas analizave, impakti mund të ishte shmangur nëse faza e sipërme e raketës do të ishte orientuar me sukses drejt orbitës diellore.
Astrofizikani Dr. Matt Bothwell konfirmoi trajektoren dhe shpejtësinë e raketës Falcon 9 në momentin e impaktit me Hënën. Ekspertët theksuan se asnjë anije kozmike në orbitën hënore nuk mundi të regjistronte përplasjen në kohë reale. Shkencëtarët vlerësojnë se reja e pluhurit e krijuar nga goditja mund të arrijë një lartësi prej 50-100 kilometrash, duke tejkaluar parashikimet fillestare.
Teleskopi Very Large Telescope (VLT) në Kili ka identifikuar rrjedha natriumi dhe litiumi në vendin e impaktit të raketës Falcon 9, duke ofruar të dhëna mbi përbërjen e mbeturinave. Ndërsa imazhet e detajuara nga Orbiteri i Zbulimit Hënor (LRO) priten javën e ardhshme, NASA dhe SpaceX kanë konfirmuar një bashkëpunim për hartimin e protokolleve parandaluese për misionet e ardhshme.