Raporti i Komisionit Evropian për Kosovën evidenton mangësi në financimin dhe funksionimin e shërbimeve shëndetësore. Në vitin 2025, buxheti për shëndetësinë arriti në 358.8 milionë euro, ose 3.9% të BPV-së, por një pjesë e mjeteve mbeti e pashpenzuar. Sipas raportit, rreth 40% e shpenzimeve shëndetësore mbulohen drejtpërdrejt nga pacientët, veçanërisht për barna. Shpenzimet për barna rëndojnë sidomos mbi familjet me të ardhura të ulëta.
Komisioni vëren se disa barna esenciale nuk janë rregullisht të disponueshme dhe se blerja e produkteve shëndetësore nuk bëhet në mënyrë të mjaftueshme e strategjike. Lista Esenciale e Barnave është përditësuar, por mungesat vazhdojnë. Sistemi Informativ Shëndetësor mbetet i fragmentuar dhe jo plotësisht funksional. Mungesa e të dhënave elektronike të pacientëve vështirëson ndjekjen e historikut mjekësor, vazhdimësinë e trajtimit, monitorimin e performancës së sistemit dhe planifikimin e shpenzimeve.
Në seancën e së enjtes, deputetja e Aleancës Albana Bytyqi kërkoi që Ministria e Shëndetësisë t’u rimbursojë pacientëve paratë e shpenzuara për barna që duhet t’i sigurojë shteti. Ajo tha se disa gra që po trajtohen për kancer kanë blerë barna me vlerë deri në 10 mijë euro dhe se pacientët kanë dokumentuar shpenzimet. Bytyqi kërkoi rimbursimin e faturave dhe më shumë buxhet për Ligjin për Sigurime Shëndetësore.
Deputeti i Lidhjes Demokratike dhe ish-ministri i Shëndetësisë Armend Zemaj ngriti shqetësimin për mjetet e pashpenzuara, ndërkohë që pacientët përballen me mungesa barnash dhe shërbimesh esenciale. Ai përmendi tenderët njëburimorë si shkak të mundshëm dhe tha se, sipas tij, kjo ishte arsyeja.
Raporti vlerëson krijimin e 49 qendrave të resurseve shëndetësore në kujdesin parësor gjatë vitit 2025, për menaxhimin e sëmundjeve kronike si hipertensioni, diabeti dhe astma. Ai gjithashtu vlerëson harmonizimin e mbikëqyrjes për 82 sëmundje ngjitëse me rekomandimet e Qendrës Evropiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve, si dhe miratimin e Planit të Veprimit kundër Rezistencës Antimikrobike, të mbështetur në qasjen “One Health”.
Mbulimi me vaksinën MMR ka rënë nga 89% në 82%, ndërsa shkalla e vaksinimit në komunitetet rom, ashkali dhe egjiptian është nën 40%. Jetëgjatësia në Kosovë mbetet më e ulët se mesatarja e BE-së, megjithëse është shënuar përparim në mbijetesën e fëmijëve, sipas raportit të OKB-së për vitin 2026.
Sëmundjet kronike jongjitëse janë shkaku kryesor i vdekjeve. Kosova ka regjistër të rasteve të kancerit, por programet e depistimit nuk zbatohen sistematikisht. Ministria e Shëndetësisë ka miratuar planin për depistimin e kancerit të qafës së mitrës, por zbatimi nuk ka nisur. Raporti vëren se ligji për kontrollin e duhanit nuk zbatohet në mënyrë gjithëpërfshirëse dhe se inspektimet e mekanizmat e zbatimit janë të pamjaftueshëm. Ligji ekzistues për shëndetin mendor nuk është rishikuar, ndërsa ligjet e reja për shëndetësinë, shëndetin riprodhues dhe fertilizimin e asistuar mjekësor mbeten për t’u miratuar.
Në një raportim të veçantë për Shqipërinë, Panorama përmend se pagesat shëndetësore nga xhepi arritën në 48.27% në vitin 2023, kundrejt mesatares së BE-së prej rreth 15%. Sipas raportit të Komisionit Evropian, shpenzimet publike për shëndetësinë në Shqipëri ishin rreth 2.7% të PBB-së në vitin 2025, ndërsa shpenzimet për kujdesin parësor ishin afërsisht 28% më të ulëta se plani. Panorama raporton gjithashtu për mungesë barnash thelbësore dhe pajisjesh mjekësore në spitale, plakjen e popullsisë dhe sistemin elektronik të kartelave mjekësore.