Raporti i Departamentit amerikan të Shtetit (DASH) për vitin 2026 thotë se vendet e Ballkanit Perëndimor kanë shënuar disa përparime në luftën kundër trafikimit me qenie njerëzore, por ende u mungojnë mekanizmat efikasë për ta luftuar këtë problem dhe nuk i përmbushin kriteret ndërkombëtare për çrrënjosjen e kësaj veprimtarie kriminale. Sipas raportit, në Kosovë gjykatat shqiptojnë dënime nën minimumin e parashikuar me ligj, ndërsa në Shqipëri policia dhe prokuroria nuk kanë përvojë e kapacitete të mjaftueshme dhe të specializuara për hetimin dhe ndjekjen penale të rasteve. Serbia dhe Mali i Zi nuk i përmbushin plotësisht standardet minimale, ndërsa Bosnjë e Hercegovinës i mungojnë mekanizmat efikasë për trajtimin e problemit.
Në Kosovë, autoritetet kanë rritur buxhetin për parandalimin e trafikimit dhe ndihmën ndaj viktimave. Një analizë zyrtare, sipas raportit, tregon se është përmbushur një pjesë e madhe e synimeve të planit kombëtar të veprimit. Megjithatë, numri i personave të ndjekur penalisht për trafikim ra në 34, nga 49 një vit më parë. Policia ka punuar në katër raste të reja dhe ka vijuar hetimet për raste të mëparshme.
Gjykatat dënuan tre persona për trafikim me qëllim shfrytëzimin seksual. Dy morën dënime me burgim: njëri tre vjet dhe tjetri pesë vjet e gjysmë, si dhe gjobë. Personi i tretë u dënua me një vit burgim me kusht. Kodi Penal parashikon nga pesë deri në 12 vjet burgim për trafikimin e të rriturve dhe deri në 15 vjet për trafikimin e fëmijëve. Raporti vëren se dënimet nën minimumin ligjor dobësojnë përgjegjësinë penale dhe rrezikojnë sigurinë e viktimave. Për shfrytëzimin e shërbimeve seksuale të viktimave u ndoqën penalisht 17 persona, por asnjëri nuk u dënua.
Policia vepron përmes tetë njësive rajonale me gjithsej 45 zyrtarë. Raporti thotë se rastet e fëmijëve të detyruar nga prindërit të lypin në rrugë vazhdojnë të trajtohen si neglizhencë ose keqtrajtim, jo si trafikim, me arsyetimin se nuk përmbushin kriteret ligjore për këtë vepër penale. Raporti gjithashtu nënvizon se autoritetet nuk i kanë hetuar si trafikim të gjitha rastet e fëmijëve të detyruar të lypin.
Vëzhguesit vënë në dukje se shumica e prokurorëve dhe gjyqtarëve nuk kanë trajnim dhe përvojë të mjaftueshme, veçanërisht për rastet që përfshijnë kontroll emocional ose detyrim psikologjik. Sipas raportit, kjo mund të çojë në dënime të lehta ose në cilësimin e rasteve si vepra penale më të lehta.
Raporti evidenton mangësi në identifikimin e viktimave të mundshme të lypjes së detyruar. Si pasojë, ato nuk mbrohen në mënyrë efikase nga ndëshkimi për veprime të paligjshme të kryera drejtpërdrejt si pasojë e trafikimit. Qeveria, thuhet në raport, nuk ka bërë përpjekje të mjaftueshme për riintegrimin e viktimave dhe për ofrimin e ndihmës afatgjatë, veçanërisht për fëmijët dhe personat që kanë nevojë për mbështetje psikosociale.