Prania ushtarake amerikane në Kosovë dhe riorganizimi i KFOR-it kanë nxitur pyetje për të ardhmen e angazhimit të SHBA-së. Shtetet e Bashkuara po rishikojnë angazhimin e tyre ushtarak në Evropë dhe kërkojnë që aleatët evropianë të marrin më shumë përgjegjësi për mbrojtjen e kontinentit. Në këtë kontekst, NATO-ja e lidh riorganizimin e KFOR-it me kalimin drejt konceptit NATO 3.0.
KFOR-i është i pranishëm në Kosovë që nga përfundimi i luftës më 1999. Nga mijëra ushtarë amerikanë që shërbenin në vend pas luftës, aktualisht kanë mbetur më pak se 600. Nuk është konfirmuar ndonjë vendim për zvogëlim të mëtejshëm të kontingjentit amerikan, por ndryshimet në strukturën e forcave dhe planet për riorganizimin e misionit kanë hapur diskutime për rolin e SHBA-së në sigurinë e Kosovës.
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka kërkuar që kampi Bondsteel të shndërrohet në bazë të përhershme të SHBA-së. Ai ka thënë se një prani e tillë do të shërbente si garanci për paqen dhe sigurinë në Kosovë e rajon, si dhe si bazë strategjike për operacionet e NATO-s në Evropën Juglindore.
Ndryshimi në Bondsteel
Më 12 tetor, në kampin Bondsteel ndryshoi struktura komanduese e forcave amerikane në Kosovë. Për herë të parë pas më shumë se një dekade, njësitë aktive të Ushtrisë amerikane morën nga Garda Kombëtare e Floridës drejtimin e Komandës Rajonale Lindje të KFOR-it. Pjesëtarët e Gardës Kombëtare zakonisht shërbejnë me kohë të pjesshme jashtë periudhave të mobilizimit, ndërsa njësitë aktive përbëhen nga ushtarë me shërbim të plotë.
Ushtria amerikane e arsyetoi rotacionin me disponueshmërinë e forcave dhe nevojat e misionit. Ajo nuk sqaroi nëse ndryshimi shoqërohet me ndryshime në numrin e trupave, kapacitetet apo përgjegjësitë e tyre në Kosovë. Radio Evropa e Lirë kërkoi nga Departamenti amerikan i Luftës hollësi për rotacionin dhe planet për praninë amerikane në Kosovë gjatë viteve 2026 dhe 2027, por nuk mori përgjigje.
Në qershor, Komanda Evropiane e SHBA-së njoftoi se kontributi amerikan në KFOR do t’u nënshtrohej përshtatjeve graduale, në përputhje me një rishikim të udhëhequr nga strukturat ushtarake të NATO-s. Nuk u dhanë hollësi për natyrën ose përmasat e ndryshimeve.
Një zyrtar i NATO-s tha se riorganizimi synon të ruajë të njëjtin efekt strategjik, të përdorë burimet më me efikasitet dhe të vijojë nën udhëheqjen evropiane. Aleanca theksoi se mandati i KFOR-it, i përcaktuar nga Kombet e Bashkuara, mbetet i pandryshuar, ashtu si angazhimi për sigurinë e të gjitha komuniteteve në Kosovë dhe stabilitetin në Ballkanin Perëndimor. NATO-ja nuk sqaroi nëse rotacioni në Bondsteel është pjesë e riorganizimit.
Qeveria dhe Ministria e Mbrojtjes e Kosovës nuk iu përgjigjën kërkesave të Radios Evropa e Lirë për të sqaruar nëse ishin njoftuar për ndryshime të mundshme në kontingjentin amerikan ose nëse kishin marrë garanci për vazhdimësinë e pranisë së SHBA-së në KFOR.