Mark Rutte, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, deklaroi në Parlamentin Evropian në Bruksel se Evropa nuk mund të mbrohet pa mbështetjen e Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
“Nëse dikush mendon se Bashkimi Evropian ose Evropa në tërësi mund të mbrohet pa SHBA-në, le të vazhdojë të ëndërrojë. Nuk mundeni. Kemi nevojë për njëri-tjetrin”, tha ai ligjvënësve evropianë të hënën.
Rutte paralajmëroi se, nëse Evropa dëshiron të veprojë e vetme, vendet evropiane duhet të rrisin shpenzimet për mbrojtje në 10% të prodhuktit të brendshëm bruto dhe të ndërtojnë kapacitetin e tyre bërthamor, që kushton miliarda euro. “Do të humbisnit garantuesin përfundimtar të lirisë sonë, që është ombrella bërthamore e SHBA-së. Pra, fat të mbarë”, shtoi ai.
Konteksti i tensionit me Groenlandën
Deklaratat erdhën pas tensioneve të shkaktuara nga presidenti amerikan Donald Trump, i cili kërcënoi për aneksimin e Groenlandës, territorit autonom danez anëtar i NATO-s. Trump propozoi tarifa ndaj mbështetësve evropianë të ishullit, por më pas u tërhoq pas bisedimeve me Rutte-n, duke arritur një “kornizë” marrëveshjeje.
Rutte lavdëroi Trump-in për ngritjen e çështjes së sigurisë në Arktik, ku Rusia dhe Kina po rritin aktivitetin. Ai propozoi dy rrjedha pune: përgjegjësi më të madhe kolektive të NATO-s për mbrojtjen e rajonit dhe diskutime trepalëshe midis SHBA-së, Danimarkës dhe Groenlandës.
Angazhimet e NATO-s dhe kritikat
Rutte theksoi se angazhimi i SHBA-së ndaj Nenit 5 të Traktatit të NATO-s mbetet i plotë dhe se Amerika ka interes në një Evropë të sigurt. Ai hodhi poshtë idenë e një force mbrojtëse evropiane të pavarur, të propozuar nga komisioneri i mbrojtjes i BE-së Andrius Kubilius, duke thënë se kjo do ta kënaqte presidentin rus Vladimir Putin.
Në samitin e NATO-s në Hagë në korrik, aleatët evropianë dhe Kanadaja ranë dakord të shpenzojnë 5% të PBB-së për mbrojtje dhe infrastrukturë sigurie deri në vitin 2035 (3.5% bazë dhe 1.5% infrastrukturë), sipas kërkesës së Trump-it.
Përditësime
Mark Rutte foli në konferencë shtypi me kryeministren lituaneze Inga Ruginiene. Ai inkurajoi aleatët të mos shqetësohen për SHBA-në dhe të zbatojnë premtimet për ta "ankoruar" atë. Lituania shpenzon rreth 5.4% të PBB-së për mbrojtje. Gjermania planifikon dyfishimin e shpenzimeve. NATO është më e fortë se pas rënies së Murit të Berlinit në 1989. Ka plane për rritje 400% të kapacitetit të mbrojtjes ajrore territoriale në rajonin e Baltikut.