Një grup senatorësh dhe kongresmenësh amerikanë, nga radhët e Partisë Republikane dhe asaj Demokratike, i kanë bërë thirrje administratës së presidentit Donald Trump që të rivendosë sanksionet ndaj zyrtarëve të Republikës Sërpska, të cilat ishin hequr në tetor të vitit 2025. Kjo kërkesë vjen si reagim ndaj veprimeve të autoriteteve në entitetin e Republikës Sërpska në Bosnje e Hercegovinë, të cilat thirrën në pyetje 26 punonjës dhe ish-punonjës të Qendrës Përkujtimore të Srebrenicës në Drejtorinë e Policisë në Zvornik.
Në deklaratën e përbashkët të lëshuar më 6 gusht, ligjvënësit shprehën shqetësim të thellë për shkallën dhe kohën e këtyre veprimeve, duke theksuar se puna e Qendrës Përkujtimore është thelbësore për ruajtjen e së vërtetës, nderimin e viktimave dhe mbrojtjen e të drejtave të njeriut. Ata kërkuan që administrata amerikane të zbatojë sanksionet e detyrueshme të përcaktuara në Aktin e Autorizimit të Mbrojtjes Kombëtare për vitin fiskal 2026, me qëllim mbajtjen përgjegjës të individëve që nxisin tensione etnike dhe cenojnë institucionet demokratike.
Ndër figurat kryesore që mbështetën këtë deklaratë janë senatorët Jeanne Shaheen, Chuck Grassley, Dick Durbin dhe Roger Wicker, si dhe kongresmenët Bill Keating dhe Mike Turner. Ndërkaq, Prokuroria Publike e Qarkut në Bielinë ka konfirmuar se ka hapur një rast për verifikimin e veprimtarisë së Qendrës Përkujtimore gjatë vitit 2022, për shkak të dyshimeve për shmangie tatimore. Institucioni deklaroi se deri më tani nuk ka nxjerrë urdhër për hetim zyrtar, por po vijon me marrjen në pyetje të dëshmitarëve.
Drejtori i Qendrës Përkujtimore, Emir Sulagiq, ka paralajmëruar prej kohësh për presione nga institucionet e Republikës Sërpska si pasojë e dokumentimit të vazhdueshëm të gjenocidit të korrikut 1995. Autoritetet e këtij entiteti, përfshirë zyrtarë të lartë, vazhdojnë të hedhin poshtë aktgjykimet ndërkombëtare mbi masakrën e Srebrenicës, e cila është vlerësuar gjerësisht si gjenocid.
Përditësime
Autoritetet policore në Zvornik kanë nisur marrjen në pyetje të punonjësve të Qendrës Përkujtimore të Srebrenicës lidhur me raportin e institucionit mbi mohimin e gjenocidit. Në përgjigje, komitetet kryesore të Senatit Amerikan – për Marrëdhënie me Jashtë, Drejtësi, dhe Siguri e Mbrojtje – iu bashkuan Komisionit të Helsinkit në një deklaratë të përbashkët. Ky akt konfirmon zyrtarisht se masakra e Srebrenicës përbën gjenocid, duke reflektuar një konsensus të plotë mes Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit amerikan.
Ligjvënësit amerikanë nga komitetet përkatëse të Senatit kanë intensifikuar presionin mbi administratën e Donald Trump, duke paralajmëruar se përpjekjet për rishkrimin e historisë për qëllime politike kërcënojnë stabilitetin e Bosnje-Hercegovinës. Në një deklaratë zyrtare, senatorët e cilësuan hetimin ndaj stafit të Qendrës Përkujtimore të Srebrenicës si akt frikësimi dhe kërkuan vendosjen e menjëhershme të sanksioneve ndaj zyrtarëve përgjegjës në Republikën Sërpska.
Senatorët amerikanë po kërkojnë rivendosjen e sanksioneve ndaj liderit të Republikës Sërpska, Milorad Dodik, duke iu referuar dispozitave të Ligjit të Mbrojtjes të marsit 2026. Ligjvënësit i kanë kërkuar zyrtarisht Sekretarit të Shtetit, Marco Rubio, dhe Sekretarit të Thesarit, Scott Bessent, të zhbëjnë politikën e administratës Trump, e cila hoqi sanksionet ndaj Dodik vitin e kaluar dhe e priti atë në Uashington në shkurt. Kjo kërkesë pason intensifikimin e lobimit të Republikës Sërpska në Uashington, përmes të cilit janë shpenzuar qindra mijëra dollarë për të ndikuar administratën aktuale. Shtëpia e Bardhë dhe Departamenti i Shtetit nuk kanë komentuar ende mbi këto zhvillime.
Portali 'Semafor' zbardhi detaje mbi hezitimin e administratës së Trump për t'u rreshtuar krah deklaratave për gjenocidin në Srebrenicë. Ndihmëssekretari i Shtetit, Jim O’Brien, e lidhi këtë qasje me kalkulime politike dhe prioritete strategjike. Në këtë kontekst, autoritetet amerikane rikujtuan se Ligji i Mbrojtjes mundëson sanksione të drejtpërdrejta ndaj çdo individi ose entiteti që minon sigurinë, stabilitetin apo integritetin territorial të Ballkanit Perëndimor.