Shtetet e Bashkuara po i bëjnë presion NATO-s për një riorganizim të madh, duke kërkuar reduktimin e aktiviteteve jashtë territorit euroatlantik, sipas një raporti të Politico-s të datës 19 shkurt 2026. Katër diplomatë anonimë të aleancës kanë konfirmuar se Uashingtoni ka lobuar muajt e fundit për përfundimin e misionit këshillimor në Irak, zvogëlimin e pranisë së KFOR-it në Kosovë dhe pengesën e pjesëmarrjes zyrtare të Ukrainës si dhe partnerëve të Indo-Paqësorit në samitin vjetor të NATO-s në Ankara, në korrik.
Ky presion reflekton qasjen e administratës Trump për ta kthyer NATO-n në një pakt strikt mbrojtës euroatlantik, duke zhbërë zgjerimet në menaxhimin e krizave dhe partneritetet globale, që kanë irrituar presidentin dhe mbështetësit e tij MAGA. Brenda aleancës, kjo iniciativë quhet “kthim në misionin themelor” ose “kthim në parametrat fillestarë”.
Misioni në Irak
NATO ka një mision këshillimor në Irak për forcimin e institucioneve të sigurisë dhe parandalimin e rikthimit të Shtetit Islamik, të krijuar në 2018 dhe zgjeruar që nga 2021. Diplomatët thonë se SHBA kërkojnë përfundimin e tij që në shtator, paralel me tërheqjen e rreth 2.500 ushtarëve amerikanë sipas marrëveshjes së 2024 me Bagdadin.
Misioni KFOR në Kosovë
Misioni paqeruajtës KFOR, i autorizuar nga OKB-ja në 1999 pas luftërave në ish-Jugosllavi, numëron aktualisht rreth 4.500 trupa. Aleatët europianë shprehin shqetësim se zvogëlimi mund të inkurajojë separatistët serbë në veri të Kosovës dhe të ketë efekt zinxhir në Republikën Sërpska të Bosnje e Hercegovinës, sipas bashkëpunëtorës Engjëllushe Morina nga Këshilli Europian për Marrëdhëniet me Jashtë. Një diplomat i lartë i NATO-s tha se “gjërat në Ballkanin Perëndimor mund të përshkallëzohen shpejt”.
Samiti në Ankara dhe reagimet
SHBA propozojnë përjashtimin e Ukrainës, Australisë, Zelandës së Re, Japonisë dhe Koresë së Jugut nga takimet formale të samitit, për të fokusuara më shumë në mbrojtjen kolektive. Zëvendësshefi i Pentagonit, Elbridge Colby, foli për “NATO 3.0”, duke thënë se “jo çdo mision është prioritet kryesor”.
Një zyrtar i NATO-s deklaroi se nuk ka afat kohor për misionet në Irak apo KFOR, pasi ato bazohen në nevojë dhe rishikohen periodikisht. Shtëpia e Bardhë refuzoi të komentojë. Disa aleatë janë të hapur për zvogëlim gradual, por paralajmërojnë për boshllëqe sigurie.
Përditësime
Pentagoni deklaroi ekskluzivisht për Gazeta Express: "Nuk kemi ndryshime në posturën e forcës sonë për të njoftuar sot".
NATO u përgjigj për REL:
- Nuk po konsiderohen ndryshime të rëndësishme në KFOR.
- SHBA ka rreth 600 trupa dhe udhëheq Komandën Rajonale Lindje, duke zhvilluar patrullime, ushtrime, angazhime komunitare dhe projekte zhvillimi.
Zyrtari i NATO-s theksoi rolin thelbësor të SHBA-së në sigurinë e Kosovës dhe stabilitetin rajonal.
Ai u drejtoi autoriteteve amerikane për detaje shtesë.
REL pret përgjigje nga Qeveria e Kosovës dhe Ministria e Mbrojtjes.
Kontekst: Vitin e kaluar, shqetësime për tërheqjen e trupave nga Evropa; Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth u porosit për rishikim dhe reduktim të mundshëm të pranisë ushtarake.
Konteksti i artikullit: Pentagoni mohon ndryshime në forcë; NATO sqaron: Asnjë reduktim në KFOR.
Koloneli pensionuar amerikan Ray Wojcik, ish-udhëheqës i Zyrës së Bashkëpunimit të Mbrojtjes në Ambasadën SHBA në Prishtinë, paralajmëron pasiguri dhe ndikime të jashtme nga rishikimi i pozicionit ushtarak amerikan në Kosovë.
Ai thekson fokusin në mbrojtje kolektive në Evropë, prioritetet në Paqësor dhe Hemisferën Perëndimore, si dhe nevojën për kapacitete evropiane (BE në normalizimin KS-SHBA) dhe vendase (PK, FSK).
Konteksti: Pentagoni mohon ndryshime në forcë; NATO sqaron: Asnjë reduktim në KFOR.