Zyrtarë të lartë të Shteteve të Bashkuara dhe Iranit pritet të zhvillojnë të premten, më 6 shkurt 2026, bisedime të drejtpërdrejta në Muscat të Omanit, në një moment tensioni që ka ngritur shqetësimin për një përplasje ushtarake mes dy vendeve.
Takimi vjen pas shtypjes së protestave mbarëkombëtare antiqeveritare muajin e kaluar nga autoritetet iraniane. Grupi i të drejtave të njeriut HRANA raporton 6.445 viktima, ndërsa autoritetet iraniane pranojnë 3.117 viktima, duke i atribuar ato rebelëve.
Delegacionet
Delegacioni iranian kryesohet nga ministri i Jashtëm Abbas Araghchi, i cili ka deklaruar se forcat e armatosura të vendit janë "me gishtin në këmbëz". Përfaqësuesit amerikanë janë i dërguari special Steve Witkoff dhe Jared Kushner, dhëndri i presidentit Donald Trump.
Kërkesat e palëve
SHBA kërkojnë ngrirjen e programit bërthamor iranian, heqjen dorë nga rezervat e uraniumit të pasuruar, kufizime në raketat balistike, ndërprerjen e mbështetjes për grupet e armatosura rajonale dhe përmirësimin e trajtimit të qytetarëve. Irani këmbëngul që bisedimet të kufizohen vetëm te programi bërthamor, të cilin e cilëson paqësor, dhe kërkon heqjen e sanksioneve.
Nuk është e qartë nëse këto dallime janë zgjidhur, ndonëse bisedimet fillimisht u planifikuan në Stamboll nën ndërmjetësimin e Egjiptit, Turqisë dhe Katarit, por u zhvendosën në Oman.
Prania ushtarake dhe kërcënimet
SHBA kanë dërguar mijëra trupa, një aeroplanmbajtëse, anije luftarake dhe avionë në Lindjen e Mesme, të cilën Trump e ka quajtur "armatë". Presidenti Trump ka kërcënuar me bombardime nëse nuk arrihet marrëveshje. Irani ka paralajmëruar përgjigje të ashpër ndaj çdo sulmi, duke synuar asete amerikane dhe Izraelin.
Uashingtoni ka lëshuar paralajmërim për qytetarët amerikanë në Iran të largohen menjëherë dhe të hartojnë plane evakuimi. Ky është takimi i parë direkt që nga lufta Izrael-Iran në qershor të vitit të kaluar, kur SHBA sulmuan tre objekte bërthamore iraniane.
Sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, theksoi se Trump mbetet i gatshëm për opsione ushtarake përtej diplomacisë.
Përditësime
Kabineti izraelit i sigurisë mblidhet në takim urgjent përpara bisedimeve SHBA-Iran në Oman, i shqetësuar për dështim ose lëshime nga Trump.
Zhvillime të tjera:
- Sekretari i Shtetit Marco Rubio ka njoftuar kërkesat e SHBA-së: kufizim raketash, shpërbërje grupe armatosura dhe përmirësim trajtimi të popullsisë.
- Abbas Araghchi postoi në X: "Irani hyn në diplomaci me sy të hapura..."
- Autoritetet iraniane e kanë ndërprerë internetin gjatë protestave; Trump ka kërcënuar me ekzekutime të protestuesve të arrestuar.
- Trump në intervistë: Ajatollahu Khamenei "duhet të jetë shumë i shqetësuar".
Bisedimet e para bërthamore mes SHBA-së dhe Iranit në Oman përfunduan pa marrëveshje konkrete, por me gatishmëri për vazhdim.
- U zhvilluan indirekt përmes ndërmjetësit Badr Albusaidi.
- Mori pjesë komandanti i CENTCOM, admirali Brad Cooper.
- Araghchi i cilësoi negociatat një "fillim të mirë" dhe njoftuan konsultime të mëtejshme në kryeqytete.
Autoritetet e Omanit konfirmuan takimet e ndara të ministrit Badr Albusaidi me delegacionet e SHBA-së dhe Iranit, me fokus në kushtet për rifillimin e negociatave diplomatike dhe teknike.
Abbas Araghchi, negociator iranian, deklaroi në TV-në shtetërore se negociatorët kthehen për konsultime dhe e cilësoi bisedën si "hap i rëndësishëm drejt uljes së tensioneve".
Sipas analistëve ushtarakë, bisedimet SHBA-Iran në Oman ofrojnë mundësinë për të shmangur një veprim ushtarak amerikan. Qeveria iraniane ndodhet në pozicionin më të dobët që nga Revolucioni Islamik i 1979-ës. Raundi i fundit i bisedimeve planifikohej për qershorin e vitit të kaluar, por u ndërpre pas sulmit izraelit ndaj Iranit.
Abbas Araghchi deklaroi në Al Jazeera më 7 shkurt se bisedimet bërthamore duhet të rifillojnë së shpejti, pa arritur akord për afatin.
Zhvillime të reja:
- Irani përjashton diskutimet për programin raketor dhe pasurimin e uraniumit në negociatat e ardhshme.
- Araghchi paralajmëroi se Irani do të shënjestrojë bazat amerikane nëse sulmohet.
- Donald Trump i quajti diskutimet "shumë të mira".
- Ali Vaez nga International Crisis Group vlerësoi pikët e përbashkëta mes palëve.
Teherani zyrtar mohoi kategorikisht zhvillimin e bisedimeve direkte me Shtetet e Bashkuara në Oman. Ministri i Jashtëm iranian deklaroi se negociatat nuk do të rifillojnë për shkak të shkeljeve të marrëveshjes së qershorit, duke saktësuar se komunikimi aktual po kryhet ekskluzivisht përmes ndërmjetësve. Për sa i përket sigurisë detare, Irani konfirmoi se marrëveshja për Ngushticën e Hormuzit ndodhet në fazat përfundimtare, por theksoi se kalimi nuk do të rihapet për momentin.