Shtetet e Bashkuara dhe Irani kanë formalizuar një marrëveshje diplomatike për të ndaluar armiqësitë që kishin nisur prej muajit shkurt të vitit 2026. Dokumenti, i cili pritet të nënshkruhet zyrtarisht në Zvicër të premten, shënon një ndryshim të dinamikave në Lindjen e Mesme dhe vendos një armëpushim në të gjitha frontet.
Pikat kryesore të marrëveshjes
• Ngushtica e Hormuzit: Marrëveshja parashikon rihapjen e korridorit detar për lundrim të lirë dhe pa pagesë. Presidenti amerikan, Donald Trump, ka konfirmuar angazhimin për këtë hapje të menjëhershme pas nënshkrimit.
• Sanksionet: SHBA është zotuar të heqë bllokadën detare ndaj porteve iraniane, duke lehtësuar flukset tregtare.
• Negociatat bërthamore: Marrëveshja vendos një afat 60-ditor për diskutime teknike mbi të ardhmen e programit bërthamor të Iranit. Në qendër të diskutimeve pritet të jetë niveli i pasurimit të uraniumit dhe garancitë ndërkombëtare për karakterin civil të programit.
Reagimet ndërkombëtare dhe rajonale
Kancelari gjerman, Friedrich Merz, e përshëndeti marrëveshjen si një arritje diplomatike, duke kërkuar zbatimin e plotë të saj për stabilizimin e rajonit. Ndërkohë, në Izrael, lajmi është pritur me skepticizëm nga autoritetet dhe analistët, të cilët shprehin shqetësim se Teherani mund të përfitojë nga kjo periudhë për të konsoliduar forcat ushtarake, përfshirë mbështetjen për grupe si Hezbollahu.
Presidenti francez, Emmanuel Macron, njoftoi se samiti i G7 do të shqyrtojë pasojat e këtij akordi, me fokus te stabiliteti në Liban dhe e ardhmja e dosjes bërthamore iraniane. Zyrtarët amerikanë dhe ata iranianë kanë theksuar se kjo marrëveshje kornizë përbën një bazë për negociata të mëtejshme, duke shmangur përshkallëzimin e menjëhershëm ushtarak.
Përditësime
Diplomatët konfirmuan nënshkrimin e një draft-memorandumi me 14 pika më 19 qershor, i cili shënon një marrëveshje kornizë për ndërprerjen e armiqësive mes SHBA-së dhe Iranit. Marrëveshja përfshin një program rindërtimi rajonal prej 300 miliardë dollarësh dhe zhbllokimin e fondeve të ngrira të Iranit në vlerën 24-25 miliardë dollarë. Teksti parashikon një mekanizëm monitorimi dhe ratifikimin përmes një rezolute të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, ndërsa Irani zotohet për pastrimin e minave dhe pengesave teknike në Ngushticën e Hormuzit.
Përfaqësues të SHBA-së dhe Iranit kanë nënshkruar zyrtarisht një marrëveshje kornizë për ndërprerjen e armiqësive përmes sistemeve elektronike. Protokolli parasheh shkatërrimin e detyrueshëm të rezervave të materialit bërthamor të Teheranit.
Zhvillimet e mëtejshme përfshijnë:
- Zyrtarët amerikanë kanë shprehur rezerva mbi qëllimet afatgjata të Iranit, duke paralajmëruar rikthimin e opsionit ushtarak në rast të shkeljeve.
- Delegacionet do të takohen këtë fundjavë në Zvicër për të përpiluar planin konkret të zbatimit.
SHBA dhe Irani kanë arritur një marrëveshje kornizë për ndërprerjen e armiqësive, pas nënshkrimit të dokumentit nga Presidenti Donald Trump dhe homologu iranian Masud Pezeshkian. Si pjesë e këtij akordi, Komanda Qendrore amerikane (CENTCOM) ka hequr bllokadën detare ndaj porteve iraniane, ndërsa SHBA ka konfirmuar shkatërrimin e infrastrukturës bërthamore iraniane me vlerë miliarda dollarë. Nënpresidenti JD Vance njoftoi se një periudhë 60-ditore negociatash ka hyrë në fuqi që prej 18 qershorit.