Shtetet e Bashkuara po mbështesin rifillimin e shpejtë të furnizimit të Evropës me gaz natyror rus përmes gazsjellësve që kalojnë në Ukrainë. Nisma është pjesë e negociatave për një “armëpushim energjetik” në prag të dimrit, raportoi The Wall Street Journal (WSJ), duke cituar zyrtarë amerikanë, evropianë dhe ukrainas. Ideja u paraqit nga të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner gjatë vizitave në Moskë dhe Kiev në shtator.
Plani parashikon që gazi rus të shitet në tregun evropian përmes një ndërmjetësi amerikan, çka do të anashkalonte sanksionet evropiane. Shtëpia e Bardhë propozoi që të ardhurat të mbahen në një llogari të posaçme nën juridiksionin e një pale të tretë. Sipas një zyrtari të lartë amerikan, llogaria do të menaxhohej nga një palë e tretë për të penguar Kremlinin t’i përdorë paratë për financimin e luftës. Persona të njohur me diskutimet i thanë WSJ-së se kjo skemë mund të jetë fitimprurëse për investitorët amerikanë.
Propozimi synon gjithashtu uljen e çmimeve të energjisë në Evropë dhe do t’i siguronte Ukrainës të ardhura nga tarifat e tranzitit. Rrjeti i tubacioneve të epokës sovjetike, që transporton gaz nga fusha e Urengoy-t në Siberi përmes Ukrainës, mund të riaktivizohet menjëherë, sipas WSJ-së. Tranziti u ndërpre në fillim të janarit 2025, pas skadimit të kontratës së nënshkruar para fillimit të luftës.
Bashkimi Evropian kundërshton rikthimin te gazi rus. Zyrtarët e BE-së thonë se ndalimi i importeve do të mbetet në fuqi edhe në rast të një marrëveshjeje paqeje. BE-ja është zotuar t’i japë fund të gjitha importeve të gazit rus deri në vitin 2027; legjislacioni i finalizuar në janar parashikon ndalimin e gazit natyror të lëngshëm rus nga viti 2027 dhe të gazit përmes tubacioneve nga 30 shtatori 2027. Komisioneri evropian për energjinë, Dan Jørgensen, ka thënë se rikthimi te gazi rus do të ishte gabim.
Sipas WSJ-së, liderët evropianë nuk kanë shfaqur interes për propozimin. Një zyrtar i lartë nga një vend nordik tha se ideja bie ndesh me qëndrimet e evropianëve, ndërsa një zyrtar i rangut të lartë nga një shtet i madh evropian e krahasoi atë me dorëzimin e Çekosllovakisë te Hitleri nga Chamberlain-i.
Plani u pezullua muajin e kaluar, pasi Ukraina, nën presionin e presidentit Donald Trump, ndali sulmet ndaj rafinerive ruse për gati dy javë. Të premten, Kievi rifilloi fushatën ajrore dhe goditi tri rafineri të mëdha brenda tri ditësh. Bisedimet trepalëshe mes SHBA-së, Rusisë dhe Ukrainës janë planifikuar për mesin e nëntorit në Abu Dabi. Deri tani, Rusia i ka refuzuar përpjekjet amerikane për arritjen e një armëpushimi energjetik. Zyrtarët amerikanë po shqyrtojnë gjithashtu riaktivizimin e gazsjellësit Nord Stream, proces që do të kërkonte më shumë kohë.