Licenca dhe Sfondi i Sanksioneve
Shtetet e Bashkuara të Amerikës i kanë zgjatur licencën e punës Industrisë së Naftës së Serbisë (NIS) deri më 23 janar 2026, në një zhvillim kyç pas sanksioneve të vendosura në tetor 2025. Licenca e veçantë lejon NIS-in të rifillojë përpunimin e naftës, importimin dhe kryerjen e transaksioneve të nevojshme për furnizim dhe mirëmbajtje teknike.
Shkaqet e Sanksioneve
Sanksionet filluan më 9 tetor 2025, kur Zyra për Kontrollin e Pronës së Huaj (OFAC) e Departamentit amerikan të Thesarit vendosi kufizime ndaj NIS-it për shkak të pronësisë shumicë ruse. Qëllimi ishte pengimi i përdorimit të të ardhurave nga energjia për financimin e luftës në Ukrainë.
Struktura Aktuale e Pronësisë
Aktualisht, pronësia e NIS-it ndahet si vijon:
- Kompania shtetërore ruse Gazprom: 56.15%
- Shteti i Serbisë: 29.87%
- Aksionarë të tjerë: rreth 14%
Perspektivat e Ardhshme
Presidenti Aleksandar Vuçiq deklaroi se pret përfundimin e pikave kryesore të marrëveshjes me kompaninë hungareze MOL deri më 23 janar. Kushti kryesor i SHBA-së për heqjen e sanksioneve mbetet largimi i kompanive ruse nga pronësia.
"MOL, së bashku me NIS-in dhe shtetin e Serbisë, ka punuar mbi një letër për OFAC-un për sigurimin e një licence operative", tha Vuçiq për Radio-Televizionin e Serbisë (RTS).
Pasojat e Sanksioneve
Më 2 dhjetor 2025, Rafineria e Pançevës, e vetmja në Serbi, u mbyll për shkak të pamundësisë për të importuar naftë të papërpunuar. Transporti i naftës përmes naftësjellësit JANAF nga Kroacia gjithashtu u ndërpre përkohësisht.
Perspektiva
Vuçiq paralajmëroi se nëse nuk merret miratimi nga Shtetet e Bashkuara, NIS-it mund t'i hiqet përsëri licenca për punë. Kompania dhe qeveria serbe po punojnë ngushtë për të përmbushur kushtet e vendosura nga administrata amerikane.
Zhvillimet e ardhshme do të varen nga negociatat me MOL-in dhe përgjigja e SHBA-së ndaj kërkesave të reja për licencë operative. Situata mbetet e paqartë deri në afatin e dhënë nga autoritetet amerikane.