Shqipëria ka ndërmarrë hapat e parë drejt përgatitjeve për adoptimin e euros si monedhë zyrtare, duke publikuar projektligjin e ri "Për Bankën e Shqipërisë", i cili ndodhet aktualisht në procesin e konsultimit publik. Për herë të parë, ky akt ligjor përfshin një kapitull të posaçëm që përcakton rregullat për kalimin nga monedha kombëtare, leku, te euro, pas anëtarësimit të vendit në Bashkimin Evropian. Ky ndryshim përbën një hap të rëndësishëm në përafrimin e legjislacionit shqiptar me standardet e Bashkimit Evropian.
Përfitimet ekonomike dhe stabiliteti
Ekonomisti Gentian Beqiri shprehet se anëtarësimi në eurozonë dhe përfshirja në Sistemin Evropian të Bankave Qendrore do të sjellin përfitime të konsiderueshme për ekonominë shqiptare. Sipas tij, adoptimi i euros do të eliminojë rrezikun dhe koston e lartë të kursit të këmbimit, i cili aktualisht vlerësohet si i luhatshëm dhe i paparashikueshëm. Beqiri thekson se kjo lëvizje do t'i ofrojë ekonomisë shqiptare një standard sigurie më të lartë, duke u integruar në një treg më të madh dhe më të qëndrueshëm.
Një tjetër aspekt thelbësor i këtij procesi është ndarja e qartë e përgjegjësive në hartimin dhe zbatimin e politikës monetare. Eksperti vëren se, aktualisht, roli i qeverisë dhe ai i Bankës së Shqipërisë shpesh ndërthuren, ndërsa përafrimi ligjor synon t'i qartësojë këto kompetenca. Ky ndryshim pritet të sjellë një disiplinë më të madhe dhe shmangie të ndërhyrjeve të panevojshme në politikën monetare të vendit.
Ndryshime në kapitalin e Bankës së Shqipërisë
Krahas përgatitjeve për eurozonën, projektligji parashikon ndryshime të rëndësishme strukturore për institucionin qendror bankar të vendit. Një ndër pikat kryesore të këtij projektligji është rritja e kapitalit të Bankës së Shqipërisë nga 2.5 miliardë lekë në 6 miliardë lekë. Ky hap vlerësohet si një masë për fuqizimin e kapaciteteve institucionale në kuadër të sfidave të reja ekonomike dhe integrimit të plotë në të ardhmen.
Përditësime
Eksperti Gentian Beqiri theksoi se adoptimi i euros do të ulë ndjeshëm kostot e këmbimit valutor për bizneset dhe qytetarët, ndërsa lidhja me normat e interesit të Bankës Qendrore Evropiane do të garantojë një politikë monetare më të parashikueshme. Lidhur me përfitimet financiare, Beqiri shpjegoi se anëtarësimi në Sistemin Evropian të Bankave Qendrore do t'i mundësojë Shqipërisë pjesëmarrjen në ndarjen e fitimeve nga operacionet e euros. Ky mekanizëm pritet të forcojë rezervat valutore dhe stabilitetin afatgjatë të Bankës së Shqipërisë.
Banka e Shqipërisë sqaroi se dispozitat për euron në projektligjin e ri do të hyjnë në fuqi vetëm pas anëtarësimit të vendit në Bashkimin Ekonomik dhe Monetar. Institucioni theksoi se këto ndryshime synojnë harmonizimin me legjislacionin e Bashkimit Evropian dhe nuk nënkuptojnë adoptim të menjëhershëm të monedhës. Kalimi në euro mbetet i kushtëzuar nga plotësimi i kritereve ekonomike për zonën e euros, edhe pas anëtarësimit të plotë të Shqipërisë në BE.