Sipas të dhënave të Censit 2023 të INSTAT dhe krahasimeve të Eurostat, 43,2% e shqiptarëve të moshës 25–34 vjeç kishin përfunduar arsimin e lartë. Për të njëjtën grupmoshë, mesatarja e Bashkimit Europian ishte 43,1%. Viti 2023 është më i fundit për të cilin INSTAT raporton këtë tregues.
Diferenca prej 0,1 pikësh përqindjeje e vendos Shqipërinë pak mbi mesataren e BE-së. Treguesi ishte gjithashtu më i lartë se në Itali, ku arsimin e lartë e kishin përfunduar 30,6% e të rinjve 25–34 vjeç, dhe në Gjermani, me 37,9%. Italia përmendet si një nga destinacionet kryesore të emigracionit shqiptar. Gjermania është bërë destinacion i rëndësishëm për profesionistët shqiptarë, veçanërisht në shëndetësi, teknologjinë e informacionit dhe profesione të tjera të kualifikuara.
Krahasimi me rajonin dhe Europën
Në vendet e Ballkanit Perëndimor, përqindja ishte 34,7% në Serbi, 32,3% në Maqedoninë e Veriut dhe 26,6% në Bosnjë dhe Hercegovinë. Për Malin e Zi, krahasimi përfshin të dhënën e vitit 2020, kur treguesi ishte 40%.
Në Europë, përqindjet më të larta në vitin 2023 u regjistruan në Irlandë (62,7%), Qipro (61,7%) dhe Luksemburg (60,2%). Në fund të renditjes ishin Rumania (22,5%), Bosnjë dhe Hercegovina (26,6%) dhe Hungaria (30,1%). Italia, me 30,6%, ishte gjithashtu ndër vendet me treguesin më të ulët. Shqipëria kishte përqindje më të lartë edhe se Austria, Portugalia, Sllovenia, Kroacia dhe Bullgaria.
Punësimi dhe largimi i profesionistëve
Burimet vënë në dukje se tregu shqiptar i punës, pagat dhe mundësitë për zhvillim profesional mbeten më të kufizuara se ato që ofrojnë ekonomitë europiane. Largimi i profesionistëve të kualifikuar përmendet veçanërisht në shëndetësi dhe në profesione që kërkojnë aftësi të specializuara.
Sipas një analize të Bankës Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim, të raportuar më herët nga Monitor, rreth 23% e shqiptarëve me arsim të lartë jetonin jashtë vendit në periudhën 2023–2024, ndërsa kthimet ishin shumë më të kufizuara.
Bashkimi Europian synon që deri në vitin 2030 të paktën 45% e të rinjve 25–34 vjeç të kenë përfunduar arsimin e lartë. Sipas të dhënave të raportuara, Shqipërisë i mungonin 1,8 pikë përqindjeje për të arritur këtë objektiv në vitin 2023.