Analiza e strukturës së ekonomive të vendeve të Ballkanit Perëndimor, bazuar në të dhënat e Eurostat për vitin 2024, nxjerr në pah dallime të dukshme në modelet e zhvillimit krahasuar me mesataren e Bashkimit Europian. Ndërsa ekonomitë e BE-së karakterizohen nga një diversifikim më i madh drejt shërbimeve financiare dhe profesionale, vendet e Ballkanit vijojnë të mbështeten kryesisht te sektorët tradicionalë.
Mbizotërimi i ndërtimit në Shqipëri
Shqipëria regjistron peshën më të lartë të ndërtimit në rajon dhe në Europë, ku ky sektor zë 13.8% të vlerës së shtuar bruto. Kjo shifër është më shumë se dyfishi i mesatares së Bashkimit Europian, e cila është 5.5%. Për krahasim, në vendet e tjera të rajonit përqindjet për këtë sektor janë:
- Kosova: rreth 10%
- Maqedonia e Veriut: 7.2%
- Serbia: 5.9%
- Bosnjë-Hercegovina: 5.6%
- Mali i Zi: rreth 5%
Zgjerimi i këtij sektori ka qenë motori kryesor i rritjes ekonomike në Shqipëri vitet e fundit, por mbështetja te ndërtimi përballet me sfida. Analizat tregojnë se ky sektor ofron më pak hapësirë për inovacion dhe rritje të produktivitetit krahasuar me industrinë e përpunimit ose shërbimet profesionale. Gjithashtu, hetimet e fundit të SPAK-ut kanë sugjeruar se sektori i ndërtimit është shfrytëzuar për futjen e parave informale në ekonomi, çka ka ndikuar në fryrjen e çmimeve të pasurive të paluajtshme.
Sektorët e tjerë dhe vështirësitë strukturore
Përveç ndërtimit, Shqipëria dallohet edhe për peshën e lartë të bujqësisë, e cila gjeneron 17-18% të vlerës së shtuar bruto, një nivel shumë më i lartë se mesatarja e BE-së që është nën 2%. Sektori i industrisë në Shqipëri mbetet i ulët, rreth 12%, ndërkohë që në vendet e tjera të Ballkanit kjo peshë varion nga 20% deri në 23%.
Një tjetër dobësi e konstatuar për ekonominë shqiptare është zhvillimi i ulët i ndërmjetësimit financiar. Sektori i financave dhe sigurimeve përbën vetëm 2% të ekonomisë, ndërsa në vende si Serbia ky tregues arrin në 6.2% dhe në Mali i Zi në 5.7%. Tregtia, transporti dhe shërbimet turistike vazhdojnë të mbeten shtylla të tjera të rëndësishme të modelit ekonomik shqiptar.
Përditësime
Të dhënat e reja të Eurostat plotësojnë panoramën ekonomike të Ballkanit Perëndimor. Në Kosovë, industria zë 22.8% të vlerës së shtuar bruto, duke u pozicionuar brenda mesatares rajonale prej 20–23%. Struktura ekonomike dominohet nga sektori i tregtisë, transportit dhe akomodimit me 25%, ndërsa bujqësia kontribuon me 9.3%.
Të dhënat e reja të Eurostat nxjerrin në pah pabarazitë strukturore në ekonomitë e Ballkanit Perëndimor. Serbia konfirmohet si lider rajonal në sektorin e teknologjisë së informacionit dhe komunikimit, që përbën rreth 10% të ekonomisë së saj, ndërsa industria mbetet shtylla kryesore me 21.2% të vlerës së shtuar bruto. Në anën tjetër, modeli ekonomik i Malit të Zi varet nga sektori i shërbimeve, ku tregtia, transporti dhe akomodimi gjenerojnë 32.6% të vlerës së shtuar kombëtare.