Sulmet ndaj Iranit rrisin shqetësimet për çmimet e naftës globalisht

Sulmet e fundit ndaj Iranit, të kryera sipas burimeve nga SHBA dhe Izraeli, kanë ndikuar në tregjet e naftës, duke rritur frikën për ndërprerje të furnizimit global. Çmimet e naftës Brent u mbyllën të premten në 72.48 dollarë për fuçi (+2.45%), ndërsa WTI e SHBA-së në 67.02 dollarë për fuçi (+2.78%). Që nga fillimi i vitit, çmimi bazë është rritur me rreth 19%, duke arritur mbi 72 dollarë për fuçi.

Ngushtica e Hormuzit, korridor detar midis Iranit dhe Omanit, kalon pothuajse një e pesta e naftës së konsumuar në botë çdo ditë, ose rreth 20 milionë fuçi në ditë, sipas Administratës Amerikane të Informacionit për Energjinë. Në vitin 2025, më shumë se 14 milionë fuçi në ditë kaluan përmes saj, një e treta e eksporteve detare globale të naftës së papërpunuar. Irani ka kërcënuar me bllokadë të saj për arsye sigurie dhe ka aftësi për të sulmuar anijet cisternë ose për të minuar rrugën ujore.

Irani, anëtar i OPEC-ut dhe prodhuesi i katërt më i madh në organizatë, nxjerr rreth 3.1 milionë fuçi naftë në ditë. Prodhimi i tij ka rënë nga 6 milionë fuçi në ditë në vitin 1974 për shkak të sanksioneve amerikane pas vitit 1979, por mbetet në dhjetë prodhuesit më të mëdhenj botërorë. Kina konsumon mbi 80% të eksporteve iraniane.

Analistët parashikojnë rritje të çmimeve kur të hapen kontratat me afat të caktuar të dielën në mbrëmje sipas kohës së Nju Jorkut. Bridget Payne nga Oxford Economics vlerëson se ndërprerje e vogël mund të çojë çmimet në 84 dollarë për fuçi, ndërsa bllokadë e plotë për një javë në 140 dollarë. Bob McNally nga Rapidan Energy pret rritje me 5-7 dollarë menjëherë dhe mbi 100 dollarë nëse ngushtica bëhet e pasigurt. Arabia Saudite ka tubacione alternative, por për shumicën e vëllimeve nuk ka rrugë të tjera.