Presidenti amerikan Donald Trump ka dhënë një ultimatum 48-orësh Iranit për të hapur plotësisht Ngushticën e Hormuzit, duke paralajmëruar se Shtetet e Bashkuara do të godasin centralet e energjisë nëse Teherani nuk e zbatojë kërkesën. Postimi në platformën Truth Social u bë më 21 mars në orën 19:44 me kohën e Uashingtonit, ku Trump shkroi se do të nisë me "më të madhen" e tyre. Kjo vjen në kontekstin e luftës midis SHBA-së, Izraelit dhe Iranit, ku ngushtica është bllokuar efektivisht që nga 28 shkurt.
Irani ka reaguar duke deklaruar se do të konsiderojë termocentralet dhe impiantet e ujit në rajon si objektiva legjitime nëse infrastruktura e tij energjetike goditet. Teherani pretendon se ngushtica është e hapur për të gjithë përveç atyre që shkelin territorin e tij, por është i gatshëm ta mbyllë plotësisht në rast sulmi.
Ndikimi ekonomik
Çmimet e naftës kanë luhatur: Brent u rrit 0.23% në 112.42 dollarë për fuçi, ndërsa WTI 0.28% në 98.51 dollarë. Goldman Sachs rriti parashikimet, duke pritur Brent në 110 dollarë mesatarisht në mars-prill. Nëse fluksit mbeten në 5% të normalit për 10 javë, çmimet mund të tejkalojnë rekordin e 2008-s prej 147 dollarësh. Tregjet aziatike ranë: Nikkei 225 me 3.5%, Kospi me 6.5%. Kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, Fatih Birol, paralajmëroi krizë energjetike më të rëndë se ajo e viteve 1970.
Reagimet dhe zhvillimet
Izraeli ka paralajmëruar luftë të gjatë kundër Iranit dhe Hezbollahut. Zëdhënësi Effie Defrin tha se do të përballen me "më shumë javë luftime", ndërsa gjenerallejtënant Eyal Zamir konfirmoi intensifikimin e operacioneve tokësore në Liban. Trump foli me kryeministrin britanik Keir Starmer, duke rënë dakord se rihapja e ngushticës është thelbësore. Ai publikoi gjithashtu mesazhin "Paqe përmes forcës". Strategu republikan Matthew Bartlett theksoi interesin ekonomik global për mbajtjen e saj të hapur.
Kërkesat e negociatave: Irani kërkon fund armiqësish, mbyllje bazash amerikane dhe dëmshpërblime; SHBA-ja kërkon ndalim programi raketor dhe pasurim uraniumi për 5 vjet.
Përditësime
Donald Trump paralajmëron "shkatërrim total" të Iranit në intervistë me Kanalin 13 të Izraelit dhe kritikon NATO-n për mosndërhyrje.
Zhvillime të tjera:
- Mike Waltz, ambasadori i SHBA-së në OKB, deklaron se Garda Revolucionare e përdor infrastrukturën energjetike për luftë.
- Ekspertë ligjorë dhe senatorë demokratë e quajnë shënjestrimin e objekteve civile krim lufte.
- Irani kërcënon të vendosë mina në Gjirin Persik nëse sulmohen brigjet ose ishujt e tij.
- Mbrojtja ajrore në Abu Dhabi, Riad dhe Kuvajt ka interceptuar raketa balistike dhe dronë iranianë në 24 orët e fundit.
- Kina bën thirrje për ndaljen e luftës.
- Sekretari i NATO-s, Mark Rutte, shprehet "i bindur" se Ngushtica e Hormuzit do të rihapet.
Donald Trump ka njoftuar një armëpushim 5-ditor me Iranin. Ai ka shtyrë sulmet ndaj centraleve energjetike iraniane. Në një postim në Truth Social, Trump shkruan se sulmet pezullohen për 5 ditë, në varësi të negociatave.
Irani mohoi bisedimet direkte ose përmes ndërmjetësve me SHBA-në, sipas agjencive Fars dhe Tasnim.
- Trump i cilësoi ato "shumë produktive"; Garda Revolucionare uli tonet.
- Trump u tërheq nga sulmet për shkak të presionit të tregjeve financiare ose kërcënimeve iraniane ndaj termocentraleve në Azinë Perëndimore.
- Omani ofron ndërmjetësim për tranzitin në Ngushticë; ministri Badr Albusaidi mbron Iranin.
- Çmimet e naftës ranë: Brent nën 99$ (-7% nga 114$), WTI në 90$ (-8%).
Ushtarët amerikanë shprehin pakënaqësi ndaj luftës me Iranin, duke thënë "nuk duam të vdesim për Izraelin" dhe po konsiderojnë largimin nga ushtria.
- SHBA-ja kryen sulm ajror më 28 shkurt në Minab të Iranit, ku vdiqën 175 persona, përfshirë dhjetëra nxënëse.
- Benjamin Netanyahu deklaroi: "Irani është në rënie, ne jemi në ngritje".
- Papa Leo bën thirrje për ndalimin e sulmeve ajrore.
- Donald Trump thotë se lehtësimi i sanksioneve të naftës ndaj Iranit nuk ndryshon luftën.
- Sipas analizës së CNN, Trump ka mospërputhje mesazhesh dhe ka quajtur aleatët "frikacakë".
Garda Revolucionare e Iranit e quajti Donald Trump "president mashtrues" për sjellje kontradiktore.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme, Esmaeil Baghaei, mohoi bisedimet me SHBA-në, konfirmoi paralajmërimet për pasojat e sulmeve dhe përmendi mesazhe nga vende mike.
Në një event në Tennessee, Trump deklaroi se bisedimet rifilluan menjëherë pas kërcënimeve për bombardimin e termocentraleve, filluan natën e së shtunës, janë "shumë të mira" dhe Irani ra dakord për paqe pa armë bërthamore.