Në fjalimin e tij para Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në New York, presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se përballet me një "vendim të madh" përsa i përket trajtimit të Iranit. Ai theksoi se politika e "paqes përmes forcës" ka penguar Teheranin të pajiset me armë bërthamore, por la të kuptohet se mund të urdhërojë asgjësimin e Republikës Islamike nëse konflikti nuk merr fund. Trump u shpreh optimist se një marrëveshje mund të arrihet pas zgjedhjeve të nëntorit në SHBA.
Në margjinat e këtyre takimeve, janë zhvilluar bisedime indirekte mes palës amerikane dhe asaj iraniane. Delegacioni iranian, i kryesuar nga ministri i Jashtëm Abbas Araghchi, ka prezantuar tre kushte kryesore për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit:
- Heqjen e menjëhershme të bllokadës detare amerikane ndaj porteve iraniane.
- Zhbllokimin e aseteve financiare të ngrira të Iranit.
- Përfundimin e të gjitha luftimeve në frontet rajonale.
I dërguari amerikan, Steve Witkoff, konfirmoi se bisedimet, të ndërmjetësuara nga Katari, kanë qenë konstruktive dhe pritet të vazhdojnë.
Në një zhvillim të ndarë, përfaqësuesja e lartë e Bashkimit Evropian, Kaja Kallas, zhvilloi një takim me ministrin Abbas Araghchi. Kallas kërkoi që lundrimi në Ngushticën e Hormuzit dhe atë Bab al-Mandab të mbetet i lirë dhe pa pagesë, duke kundërshtuar hapur rregullat e miratuara nga parlamenti iranian për vendosjen e gjobave ndaj anijeve. Për më tepër, Kallas shprehu shqetësimin e BE-së lidhur me përkeqësimin e situatës së të drejtave të njeriut në Iran, duke vënë theksin te rritja e dënimeve me vdekje.
Trump përfitoi nga rasti për të mbrojtur politikat e tij ekonomike dhe paralajmëroi diplomaci të shtuar për t'i dhënë fund luftës në Ukrainë, duke njoftuar gjithashtu forcimin e infrastrukturës ushtarake amerikane në Groenlandë dhe rajonin e Arktikut si pjesë e strategjisë së re të sigurisë.
Përditësime
Diplomatët në OKB zhvilluan një raund bisedimesh tre-orëshe mbi tensionet me Iranin, ku delegacioni amerikan u përfaqësua nga Jared Kushner dhe Steve Witkoff. Pala amerikane i paraqiti Teheranit një listë kushtesh për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, duke kërkuar heqjen e bllokadës detare, zhbllokimin e aseteve dhe fundin e luftës. Ndërkohë, burime diplomatike raportojnë për divergjenca të thella brenda strukturave vendimmarrëse të Iranit lidhur me qëndrimin zyrtar ndaj këtyre negociatave.
Irani zyrtarizoi pesë kushte specifike për rinisjen e bisedimeve me SHBA-në, duke përfshirë kërkesa për kompensimin e dëmeve të luftës dhe njohjen e sovranitetit mbi Ngushticën e Hormuzit. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmaeil Baghaei, konfirmoi se Katari po ndërmjetëson këtë proces diplomatik. Njëkohësisht, autoritetet në Teheran po zhvillojnë bisedime paralele me Omanin për të krijuar një mekanizëm të përkohshëm që do të rregullojë lëvizjen detare në rajon.
Zyrtarët konfirmuan se bisedimet e zhvilluara më 23 shtator u organizuan me kërkesën këmbëngulëse të palës amerikane. Palët po përdorin Memorandumin e Mirëkuptimit të Islamabadit, të nënshkruar në prill, si kornizë zyrtare për angazhimet aktuale. Irani ka kushtëzuar përparimin e mëtejshëm me kërkesën për 'përfundimin e terrorizmit ekonomik' dhe ndërprerjen e të gjitha 'veprimeve agresive' të SHBA-së ndaj Republikës Islamike.
Presidenti iranian Masoud Pezeshkian hodhi poshtë kërcënimet e Donald Trump për 'asgjësimin' e vendit, duke deklaruar në OKB se Irani nuk do të 'përkulet në gjunjë'. Pezeshkian konfirmoi se Teherani do të vijojë zhvillimin e teknologjisë bërthamore për qëllime paqësore, duke sfiduar presionin e SHBA-së për një marrëveshje të re. Paralelisht, presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, zhvilloi bisedime me Pezeshkian lidhur me sigurinë detare dhe bashkëpunimin mbi programin bërthamor.
Zyrtarët iranianë po shqyrtojnë propozimin e Uashingtonit për zgjidhjen e bllokadës detare, pas bisedimeve indirekte të zhvilluara të mërkurën. Presidenti Masoud Pezeshkian konfirmoi hapjen e Teheranit ndaj dialogut, pavarësisht retorikës së ashpër. Njëkohësisht, Antonio Costa i ka kërkuar Iranit ndërprerjen e sulmeve ndaj fqinjëve dhe rifillimin e bashkëpunimit me IAEA-n për çështje bërthamore.
Negociatorët po shqyrtojnë një plan për një marrëveshje me faza, e cila mund t'i sigurojë Iranit akses në asetet e ngrira në këmbim të angazhimeve të reja. Shtëpia e Bardhë vlerëson se Teherani është nën presion të shtuar për të arritur një konsensus, duke i dhënë presidentit Donald Trump një avantazh negociator. Nga ana tjetër, Trump deklaroi se një marrëveshje përfundimtare ka gjasa të finalizohet vetëm pas zgjedhjeve të mesit të mandatit më 3 nëntor.